- Kategori
- İzmir
1922 İzmir Yangını Paneli
Dün güzel İzmirimizin Yunanlılar tarafından işgal edilişinin 91. yıl dönümü idi. Aynı şekilde işgalci Yunan kuvvetlerine ilk kurşunu sıkan ve ardından şehit edilen Hasan Tahsin' in de 91. ölüm yıl dönümüydü.
İşte böyle bir günde İzmir Büyükşehir Belediyesi Ahmet Priştina Kent Arşivi ve Müzesi ( APİKAM) , "1922 İzmir Yangını - Belgeler, Gerçekler. " konulu bir panel düzenledi. Ahmet Priştina Kent Arşivi ve Müzesi Müdürü Yrd. Doç. Dr. Oktay Gökdemir' in yönetimindeki panele Prof. Dr. Türkkaya Ataöv, Gazeteci- Yazar Yaşar Aksoy, Araştırmacı- Yazar Mehmet Coral ve Araştırmacı- Yazar Mustafa Armağan konuşmacı olarak katıldılar.
Oldukça tartışılan bir konu olan İzmir yangını, en son Pasific dizisinde geçen ve İzmir' i 1922 yılında Türklerin yaktığını dile getiren bir cümle ile yeniden gündeme gelmişti. APİKAM Müdürü Yrd. Doç. Dr. Oktay Gökdemir, son zamanlarda APİKAM' a ulaşan yeni belgeler ile yangının Ermeniler ve Rumlar tarafından çıkarıldığı iddialarının güçlendiğini belirtmişti. ( Yrd. Doç. Dr. Oktay Gökdemir' in bu konudaki yazısını şu linkten okuyabilirsiniz: http://www.apikam.org.tr/doc/IzmirYangini.pdf )
Gelgelelim bu konudaki tartışma sonlanmadı ve de sonlanmayacak gibi. Çünkü kimilerinin bu konuya yaklaşımı duygusal ve taraflı oluyor. Üstelik ortaya konan onca belgeye rağmen.
Dünkü panel bu anlamda oldukça önemliydi. 1922 yangını uzun bir zaman diliminde konuşuldu, tartışıldı.
Panelde ilk olarak Araştırmacı- Yazar Mehmet Coral söz aldı. Coral, İzmir'de yaşayan Ermenilerin evlerinin kale gibi olduğunu, silahlarla donatıldığını, İzmir' in Türklerin eline geçmesinden sonra bu mahallelerde hareketliliğin başladığını söyledi. Münferit olarak çıkan ve rahatlıkla söndürülebilecek olan yangının olağanüstü şartlar gösteren hava durumu ve rüzgar nedeniyle yayıldığını ve söndürülemediğini söyleyen Mehmet Coral, Yunanistan' dan edindiği kaynaklardan Trukom' un yangında çok büyük bir rolü olduğunu belirtti. Coral, bu konuda yazdıklarının Yunanistan' daki etkileri hakkında bilgi verdi.
APİKAM Müdürü Yrd. Doç. Dr. Oktay Gökdemir, İzmir' i Türklerin yaktığını söyleyenlerin Falih Rıfkı Atay' ın " Çankaya " adlı kitabını kaynak aldıklarını ancak aynı yazarın " Babanız Atatürk " adlı kitabında da İzmir' i Ermeniler' in yaktığını söylediğini belirtti.
Prof. Dr. Türkkaya Ataöv, A.B.D.' de bulunduğu sırada " İzmir' i Türkler Değil Ermeniler ve Rumlar Yaktı " başlıklı bir belge bulduğunu, ancak dönemin Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı'nın bunu yayınlamasına izin vermediğini söyledi. Prof. Dr. Türkkaya Ataöv, Müsteşarın " Biz şimdiye kadar hep İzmir'i Rumlar yaktı dedik. Şimdi işin içine Ermeniler' i sokarsak sanki ilişkilerimiz kötü olduğu için Türkiye fikir değiştirmiş gibi olacaktır. Yani Türkiye, fikir değiştirmiş duruma düşecektir." dediğini ifade etti. Bu nedenle yıllarca bunu açıklayamadığını belirten Prof. Dr. Türkkaya Ataöv, daha sonra Türk Tarih Kurumu' nun bu konudaki bir sempozyumundan önce bu belgenin özetini Milliyet Gazetesinde yayınlattığını söyledi. Prof. Dr. Ataöv uzun konuşmasında belgeler göstererek üzerinde ayrıntılı açıklamalarda bulundu.
Araştırmacı- Yazar Mustafa Armağan, İzmir yangınının batının Türkiye' nin burnuna geçirmeye çalıştığı yeni bir halka olduğunu söyledi. Armağan, İzmir' i Türklerin yaktığını söyleyenlerin Türkiye' de önemli mevkilerde bulunduğunu ancak bu kişilerin hep aynı şeyi söylediklerini, yeni çıkan yayınları takip etmediklerini ifade ederek eleştiride bulundu.
" Gavur İzmir " lafından rahatsız olduğunu belirten Armağan, bunu izleyen fikrin " İzmir'i feth etmek " olacağını ve birilerinin bunu dile getirdiğini söyledi. Armağan, Gavur İzmir tanımlamasının İzmir' in gayri müslim mahalleleri için kullanıldığını ve bu durumun aslında pek çok şehir için de geçerli olduğunu ifade etti.
" Mustafa Kemal' in İzmir yangını konusunda hiç bir açıklaması yoktur." diyenlerin olduğunu hatırlatan Armağan, Mustafa Kemal' in Hamit Bey' e yazdığı mektupta " Ordumuz İzmir' i her türlü kazadan korumak için tedbir almıştır. Ancak Yunanlılar ve Ermeniler, İzmir' i yakmak için anlaşmışlardır...Bu konuda çok belge vardır...Askerlerimiz yangını söndürmeye çalışmışlardır..." dediğini belirtti.
Mustafa Armağan sonuç olarak yangının Türkler tarafından çıkartılmış olamayacağını ifade ederek, bu yangının hiç kimse tarafından " tüm İzmir' i yakayım " diye çıkartılmadığını söyledi. Armağan, yangını başıboş Ermeni çetecilerin çıkardığını, çünkü evlerinin cephane gibi olduğunu, evlerindeki silahları Türk ordusu alacağı için bunları toplayıp kilise bahçesinde ateşe verdiklerini, ancak bu yangının büyüyüp tüm İzmir' i yakmasının onların planladığı bir şey olmadığını yani kasıtlı yapılmadığını söyledi. Oturumun sonundaki soru- cevap bölümünde söz alan Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Kemal Arı, Mustafa Armağan' ın bu tespitine katılmadığını ifade ederek yangındaki kasıt unsuruna vurgu yaptı.
Gazeteci- Yazar Yaşar Aksoy da, Pasific dizisinden bahsetti. Bu diziye oluşan tepkiyi kendisinin nasıl başlattığını anlattı. Cnbc-e kanalının, dizinin kaynak aldığı kitapta " İzmir' i Türkler yaktı" cümlesinin bulunmadığını görüp diziden o cümleyi çıkarttığını söyledi.
Yaşar Aksoy, 1922' deki İzmir yangınından beş yıl önce, 18 Ağustos 1917' de çıkan Selanik yangınıdan bahsetti. Bu yangında şehrin Yunan tarafında tek evin yanmadığını, Türk, Yahudi ve dönme olarak adlandırılan Sabetaylara ait mahallelerin ve tapu kayıtlarının yandığını, Müttefik kuvvetlerin ise yangını izlediğini söyledi. Yaşar Aksoy, Selanik' in % 47' sinin yok olduğu bu yangından iki yıl sonra Yunanlılar' ın İzmir' e çıktığını belirterek " İzmir yangını acaba Selanik yangınının rövanşı mıdır, yoksa devamı mıdır ? " sorusunu yöneltti.
İzmir yangını ile ilgili pek çok rapor ve tanık olduğunu, en son Yrd. Doç. Dr. Oktay Gökdemir' in Fransız belgelerini ortaya koyduğunu ifade edn Yaşar Aksoy, konuşmasını şu sözlerle bitirdi: " Tek düşmanımız var: Emperyalizm. Bu yangının da aslında tek suçlusu batı emperyalizmidir. "
APİKAM, Eylül ayında " İzmirli Olmak " adlı üç gün süren bir etkinliğe imza atmıştı. O zaman da ifade etmiştim. İzmir, kongre şehri olmaya oldukça müsait yapıda bir şehirdir. Bu konuda yapılan çalışmaları keyifle izliyoruz. Hem bu açıdan hem de İzmirimizin tarihinde oldukça önemli bir yer tutan 1922 yangını konusunda yapılan bu çalışma nedeniyle emeği geçen herkesi kutluyorum ve teşekkür ediyorum. Çünkü bu şehir çok güzel şeyleri hak ediyor. İzmir, her konuda atılım içerisinde, öncü bir şehir olmalı. Bu konuda potansiyeli oduğu gibi misyonu da aslında bunu gerektiriyor.
İzmir için kim elini bir taşın altına koyuyorsa can-ı gönülden teşekkürler...
- Toplam blog
- : 1042
- : 299
- Kayıt tarihi
- : 02.03.08
Yazmak benim için bir tutku, bir yaşam kaynağı. Sadece basit bir hobi olarak açıklanamaz yani. Be..