- Kategori
- Türkiye Ekonomisi
ABD'de risk
ABD de riskler artmaya başladı. Dr.Ali Topçubaşı
ABD de 2006 yılında başlayıp, 2008 yılında zirve yapan yüksek faizli ve riski seven firmaların yolaçtığı adını mortgage olarak adlandırılan kredilerin geri dönmemesi ile, 1929 yılından sonraki en büyük krizin patlamasına yolaçmıştır. ABD de başlayıp bütün dünyayı büyük ölçüde etkileyen kriz, 2009 yıında başlangıc ülkesinde kismi düzelmelerle etkisini zayıflattığını düşünürken, yine başa dönme tehlikesi taşımaktadır. Söz konusu ülkede borç tavanının yükseltilemesi, güvenli liman olarak görülen altını tarihin en yüksek seviyesine çıkmasına neden olmuştur.
Beyaz saray ile kongre üyeleri; 14 640 milyar dolar lık borç tavanının yükseltilmesi konusunda bir uzlaşmaya varamamaları, bilhassa kırılgan olan Avrupa Birliği'nide hızla dibe çekeceği aşikardır. Mortgage kredilerinin verdiği çöküntüyü önlemek için, beyaz sarayın piyasayı paraya boğmasının olumsuz etkileri çıkmaya başlamıştır. Milli geliri aşan kamu borcunun yanısıra, bütçe açığınında milli gelire oranı yüzde 9.1 e yükselmiştir. Büyük deprem felaketi yaşayan Japonya da bütçe açığının milli gelire oranı yüzde 8.0 e yükselirken, yine krizin etkisini azaltmak için faizleri düşürüp, piyasayı paraya boğan İngiltere de bu oran yüzde 9.0, notu çöp seviyesine indirilen Yunanistan da bu oran yüzde 8.4, Almanya da yüzde yüzde 1.6 ve euro bölgesi ortalamasında ise yüzde 4.3 olurken, bu oranın ülkemiz için euro bölgesininde altında yüzde 3.5 civarında olduğunu hatırlatalım.
Ancak, Abd ve Euro bölgesinde yalnızca bütçe açığı rakkamları alarm vermemektedir. Toplam kamu borcu nun başta Yunanistan da yüzde 150 lere dayanması, not düzeyleri çöp düzeyine indirilen İrlanda ve Portekiz'deki benzer sorunların yanısıra İtalya ve İspanya daki rasyolarında bozulmalarının artması, gözlerin Abd deki bozulmaya odaklanmasına yol açmaktadır.
Dünya üretimin Yüzde 30 una yakınını tek başına yapan Abd, borçlanma tavanını yükseltemezse yalnızca kendisinin değil, tüm dünyayı olumsuz etkileyeceği açıktır. Bütçe açığı rakkamlarımız ve nispeten düşük kamu borcumuza karşılık, bizdeki cari açığın Cumhuriyet tarihinin en yüksek düzeylere çıkması, yanımızdaki pazarlarında daralayacağını hesaba kattığımızda, acil tedbirler almamız gerektiğini göstermektedir.