- Kategori
- Eğitim
Atatürk'ün yazdığı "Geometri" kitabı

Atatürk, kitap okumasını çok severdi. Özellikle tarih kitaplarına ilgisi çok fazlaydı.
Atatürk, bir gün yine tarih kitaplarına kendisini kaptırmıştı. Cumhurbaşkanı'nın kendisini kitaplara fazla vermesi üzerine, Vasıf Çınar:
Atatürk'e şöyle diyor:
- Paşam!.. Tarihle uğraşıp kafanı yorma... 19 Mayıs'ta kitap okuyarak mı, Samsun'a çıktın ?
Atatürk, Vasıf Çınar'ın bu çok samimi yakınmasına gülümseyerek şöyle bir karşılık verir:
- "Ben çocukken fakirdim. İki kuruş elime geçince bunun bir kuruşunu kitaba verirdim. Eğer böyle olmasaydı, bu yaptıklarımın hiç birini yapamazdım."
Atatürk, yurt gezilerinde özellikle okullara gider, öğretmenlerle, öğrencilerle sohbet eder, derslere katılır. Bazı zaman da ders verirdi.
Geometri terimlerinin Türkçeleştirilmesi üzerinde çalışma yapıyordu.
Yurt gezilerinin birinde, Sivas'ta bulunuyordu.(13 Kasım 1937) Gezisinin bir bölümünde, yanında bulunan toplulukla Sivas Lisesine gittiler. 9-A sınıfının Hendese(Geometri ) dersine girdiler. Bir kız öğrenci tahtaya kaldırıldı. İki parelel doğrunun, iki parelel doğruyla keşişmesinden meydana gelen açıların adı soruldu.
Kız öğrenci, bu açıların Arapça adlarını söylemekte büyük güçlük çekti, yanlışlıklar yaptı.
Atatürk, bu durumdan çok etkilendi. Arapça terimlerle öğrencilere bilgi verilemez dedi. Dersler, Türkçe yeni terimlerle anlatılmalıdır dedi.
Atatürk tahtanın başına geçerek;
Zaviyenin, "
Açı" olduğunu, müsellesin, "üçgen" olduğunu, müselles-i mütesâviyul adlâ'nın da eşkenar üçgen olduğunu açıkladı.
Atatürk, gezi dönüşünde , daha önce üzerinde çalıştığı geometri kitabı üzeindeki çalışmaları hızla tamamladı. Geometri kitabını tamamladı."Geometri öğretenlerle, bu konuda kitap yazacaklara kılavuz olarak Kültür Bakanlığınca yayınlandı.
Atatürk'ün yazdığı 44 sayfalık küçük kitap:Boyut, uzay, yüzey, düzey, çap, yarıçap, kesek, kesit, yay, çember, teğet, açı, açıortay, içters açı, dışters açı, taban, eğik, kırık, çekül, yatay, düşey, dikey,yöndeş, konum, üçgen, dörtgen, beşgen, köşegen, köşegen, eşkenar, ikizkenar, parelelkenar, yanal, yamuk, artı, eksi,, çarpı,bölü, eşit, toplam, oran, orantı, türev, alan, varsayı, gerekçe...
gibi terimler hep bu amaçla, Atatürk tarafından türetilerek kitapta yerini almıştır.
Atatürk, kitap hakkındaki eleştirileri hoşgörüyle karşılamış, eleştirilerden yararlanmıştır.
Düşünelim ki; çocuklarımız, İçters açı demek için, -<ı>zâviyetân-ı mütekabiletân-ı dâhiletan ı>demek zorunda kalıyorlardı. Çocukların bunu bilmeleri, hatırlayabilmeleri için sarılacakları bir kök yoktu. Öğrencinin eline bir ipucu vermeyen cansız bir tekerleme gibi...
Âmel-i Erbaa'ya : <ı>Dört işlem...ı>
örneğinde olduğu gibi...
Atatürk, dilimizi kurtararak, kendi öz benliğine çekmiştir. Yazdığı bu geometri kitabıyla da , eğitime büyük bir katkıda bulunmuştur. Çocuklarımızı o anlamsız "Arapça"tekerlemelerden kurtarmıştır.
Atatürk, ayrıca "Yurttaşlık Bilgileri kitabı olarak,"Vatandaş için medeni bilgiler" kitabı 1930 yıllarında yayınlanmıştır.
Osmanlı'nın küllerinden yeni bir devlet kurarak, bu devlete can vermek için büyük emekler vermiş, Atamızı saygı ve rahmetle anıyorum.
Kaynaklar:
Geometri kitabı, Türk Dil Kurumu Yayınları
Atatürk ve Okuma Sevgisi, Cemil Sönmez, Kültür Bakanlığı
Erdoğan Şahin


