- Kategori
- Kültür - Sanat
Bienal ve yeri gelmişken çin sanatı
Çin’i hep sevdim ve hiç ihanet etmedim…
Ne “Her şey 1 milyoncular” sayesinde Çin’i tanıdım ne de 10. İstanbul Bienal’i sayesinde Çinli sanatçıları. Eskiden beri artık ilkokul bilgilerindeki kalabalık nüfusu mu? Ya da felsefenin derinliklerinden geliyor olmalar mı? Hatırlamıyorum, ağabeylerim Maocu’da değildi ama Çin’i hep sevdim ve hiç ihanet etmedim. ( Bu duygusal bağlılık en azından kendi adıma.) Bütün dünya ülkelerinin hayret ve dikkatle takip ettiği bu kalabalık, büyük ülkeyi, özellikle Amerika ve Batı’nın karşı konulmaz tek başlı sömürgeci saldırganlığına karşı, bir kurtarıcı umuduyla izleyenler, adeta yerinden silkinecek bir dev gibi hayal etmektedirler.
Biz de ise, yine her zamanki gibi o herkesten kendini büyük görme geni ile tepeden bakıp küçümseyen tavır sahipleri, sanırım çok fazla dikkate almadıkları bir coğrafya olarak görülmektedirler. Buna neden olarak da, işbilir esnafımızın denizleri aşıp da geldiği, ucuz Çin mallarını piyasaya sürmesi gibi (yine ticari tepkilerle) çeşitli nedenler öne sürenler olsa da, bu var olan gerçeği değiştirmeyecektir.
Pop Art ikonu Andy Warhol
Günümüzden tam 35 yıl önce Pop Art ikonu Andy Warhol, yaklaşık 2000 civarında MAO baskısını tamamlamış ve 1794 yılında, New York Leo Castelli Galeri’de sergileme hazırlıklarına başlamıştı. Warhol’ün, bu seriye başladığı tarihten 5 yıl öncesinde de, Çin’in efsanevi lideri Mao Zedong ya da Mao Çe-tung ülkenin bugün ki sanayi ve kültür atılımının başlangıcı sayılan “Kültür Devrimi”ni uygulamaya koymuştu. Mao; “Kültür Devrimi” gibi önemli projesinin yanı sıra “Sağcı Karşıtı Kampanya”, “Büyük İleri Atılım” gibi isimler verdiği, kolektifleştirmeyi de kapsayan çeşitli sosyo ekonomik projelerde geliştirdi. Bu projeler sayesinde güçlü, müreffeh ve eşitlikçi bir Çin yaratmayı hedefliyordu. Mao, iktidarı aldıktan sonra, 1958 yılına kadar süren bir kollektivizasyon kampanyası başlatmıştı. Bu sırada enflasyona karşı sert fiyat kontrolü ve eğitimsiz köylü nüfusu için de yaygın bir okuma yazma kampanyası başlatılmıştı. Toprak, toprak ağalarından alınarak yoksul köylülere dağıtılmış, geniş kapsamlı sanayileşme programları uygulanmaya geçilmişti. Bu dönemde Çin'in yıllık büyümesi, kültürel gelişmesi de bir tarafa konulacak olursa, yüzde 4 ila 9 arasındaydı. Yine bu dönemde ki; günümüz modern dünyasından elli yıl kadar öncesinde, herkes Çin'in nasıl yönetilmesini istediğini söylemekte serbestti. İfade hürriyeti tanınmasıyla Çin Kominist Partisi’ne yönelik liberal burjuva çevrelerin eleştirilerine ve örgütlenmelerine rağmen vazgeçilmemişti. İktidardaki Parti, bu karşıt görüşlerin yapıcı eleştiriler olduğunu düşünüyor ve bu yüzden cesaretlendiriyor ve hoşgörü gösteriyordu. Ancak, iktidarın eşitlikten yana uygulamaları ve yapılanmasına karşı tehlike iyice büyüdüğünde “Sağa Karşı Harekat”ı başlatılmıştı.
Hou Hanru’nunda içinde bulunduğu “Kültürel Devrim”
Bugün, 10. İstanbul Bienal Küratörü Hou Hanru’nunda içinde bulunduğu “Kültürel Devrim” sırasında veya ondan sonra doğmuş olan pek çok sanatçı, küreselleşmiş yirmibirinci yüzyılda, Çin’in (özellikle de Batı etkisi ile ilişkili olarak) sahip olduğu yer konusuna odaklanan genç Çinli sanatçılar grubuna dâhil olmuşlardır. Tarihsel süreç bugün gelinen sistem ortaklığını değil de, bu ülke sanatçılarının dünya sanat çevrelerince kabul edilmelerinin alt yapısını, eğitimini kazandırmıştır. Bu sanatçıların büyük çoğunluğu Batı’da kendilerini ifade ediyor olsalar da, kendi üslupları, sanat teknikleri, malzemeleri ( ipek, mürekkep, baskı v.b) ve Batı pop-kültürel ikonografilerinden oluşan eserlerini dinamik bir şekilde, modern kentlerin yoğun mekânlarında sergilemekte ve önemli müzelerde ve sanat fuarlarında özel ilgi görmektedirler. Her ne kadar Batı’nın başarısızlıkla adlandırmaya çalıştığı Mao dönemi devrimler çoğunluk tarafından bilinmez ya da kabul edilmez görülse de, şimdi Batı’nın asırlar önce kendilerinden aldığı teknikleri geri alarak, kendi sanat teknikleri ile buluşturmayı deneyen Çinli sanatçıların başarıları bu anlayışı geçersiz kılmaya yeterli olmaktadır, diye düşünüyorum. Mesela, Van Gogh’un önemli bir dönemini kapsayan Japon estamplarından etkilenme vakası, dönüp dolaşıp yıllar sonra Van Gogh’un o kalın boyalı resimleri, tıpkı aldığını geriye iade eder gibi Yan Pei Ming’e ilham kaynağı olabiliyor.
Batı sanatından etkilenen Çinli sanatçılar
Mao’nun başlattığı ‘Kültür Devrimi’ ile değişim yaşayan ve geleneksel olandan nefret etmeyi öğrenen halk, Mao’nun ölümünden sonra yine eski geleneksel formlara geri dönmüştü. Bugün ise, dünyaya açılmasıyla, Batı sanatından etkilenen Çinli sanatçılar tekrar geleneksel kültürlerinden kopmaya başlıyorlar. Bunun başlıca nedeni, uluslararası pazara ulaşmak isteyen sanatçıların, Batı’daki sanat akımlarının etkisiyle benzer eserler üretmeye başlamasıdır. Gelişmesi içsel dinamiğiyle oluşmayan kültür, bu defa da, Çin’de yabancılaşmanın ön koşullarını hazırlamaktadır. Çinli sanatçıların, ‘dışarıdan’ aldıkları normlarla, kendilerine ait bir sentez kurup kuramayacakları araştırma konusu olurken, bu sanatçıların bu konu üzerine gerçekleştirecekleri tartışmaları ise belki de geleceği şekillendirmelerinde önemli bir soruya yanıt bulunmasını da sağlayacaktır. Bizler de her zaman olduğu gibi elimizde Bienalimiz, Avrupa Kültür Başkentimizde olsa her zaman olduğu gibi önümüzden geçen kara trene bakıp bakıp bakıp, sonra da bekleyip göreceğiz…
- Toplam blog
- : 31
- : 895
- Kayıt tarihi
- : 17.06.07
Hayattan alıyorum bütün kaynağımı. Sokağı takip ediyorum, insanları gözlemliyorum, kendimi sorguluyo..