- Kategori
- Eğitim
Bir eğitim efsanesi: Köy Enstitüleri
Eğitim sistemimizin, yalnızca eğitim sistemimizin değil, tarım, hayvancılık ve sanayimizin de dramatik çöküşünün başlangıcıdır Köy Enstitülerinin kapatılış süreci. Ne zaman Köy Enstitülerini anımsasam içim cız eder bir köy çocuğu olarak… Ve aklıma gelir hep Büyük İnsan’ın sözleri: “Eğitimdir ki bir ulusu ya özgür, bağımsız, şanlı, yüksek bir toplum olarak yaşatır; ya da bir ulusu köleliğe, yoksulluğa tutsak eder.”
Köy Enstitüleri özgür, bağımsız ve “çağdaş medeniyet düzeyine ulaşmış bir ulus yaratmak için kuruldular. Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü’nün kapatılmasından sonraki süreci saymazsanız, on yıldan daha az (yaklaşık altı yıl) olan ömürlerinde büyük izler bıraktı. Bu nedenle en çok konuşulan, en çok tartışılan kurumlar oldu. İş eğitiminin, yaparak öğrenmenin en özgün örneklerinden olan bu okullarda öğrenciler hem okuyacaklar hem de meyvesini, sebzesini, sütünü ve ekmeklerini kendileri üretirler. Sabah nöbetçiler erken kalkıp, arkadaşlarının kahvaltılarını kendi elleriyle hazırlayarak, bir işe yaramanın mutluluğunu yüreklerinde duyarlardı. Yirmi bir Köy Enstitüsü toplanarak bozkıra Yüksek Köy Enstitüsü’nü sıfırdan kendi emekleriyle diktiler, adını da Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü koydular bu köy delikanlıları. Köylerinde üç yıllık eğitimi tamamlayan köy çocukları, beş yıl süreli bir eğitimden sonra yine köylerine öğretmen olarak döneceklerdi. Çünkü şehirli öğretmen ya köyden kısa sürede kaçıyor, ya da imamla ağanın dümen suyuna giriyordu. Köy Enstitülerinden mezun olan bu öğretmenler köylüye ziraatçılık, bağcılık, arıcılık, hayvancılık, dülgerlik, marangozluk gibi becerileri öğretecekler, köylü kendi yağıyla kavrulacaktı. Yoksulluk diz boyuydu. Köylü fukaralığını kendi içinden gelen hareketle kıracaktı. Ama olmadı… Köylü güç odaklarının en kolay istismar hedefiydi. Yoksuldu, cahildi ve bilinçsizdi. Cumhuriyet, aydınlığını bu öğretmenler eliyle köye kadar yayacaktı. Köylü bu öğretmenler sayesinde, Arap’ın âdetini “din” diye yutturan gericinin, köylüyü “ucuz iş hayvanı” olarak gören ağanın, cahilliğini ve bilgisizliğini ucuz oy deposu olarak gören politikacının istismarından kurtulacaklardı.
Ama olmadı… Cumhuriyet’in aydınlığı Anadolu’ya köylerden başlayarak dalga dalga yayılacaktı. Köylü okuyacak, aydınlanacak herkesin karşısında onuruyla dimdik duracak; başkalarını düşünmek, başkaları için bir şeyler yapmak, komşusunun mutluluğu ile mutlu olmak, üretmek ve ulusumuzu yüceltmek en büyük değerlerimiz olacaktı. Ama olmadı… Olmadı. Çünkü bu kurumlara karşı güç odaklarının baskısı galip geldi. 1940 yılıydı; Köy Enstitülerinin can bulduğu yıl. Aynı yıl UNESCO Türkiye’de kurulan bu eğitim kurumlarını örnek “Eğitim Modeli” olarak dünyaya gösteriyordu. Ama biz neye sahip olduğumuzun farkında değildik. Ünlü Amerikalı eğitimci John Dewey “Son yıllarda hayalimdeki okullar Türkiye'de kurulmaktadır, bunlar Köy Enstitüleridir” diyordu. Ama biz makus talihimizi kıracak formülün elimizde olduğunun farkında değildik. Cumhuriyetin değerleriyle hiçbir zaman barışık olmamış, binlerce kişiye bir el işaretiyle hükmeden tarikat şeyhi bir hiç olacağının farkındaydı. Cumhuriyet’in değerleri yerine derebeyliğini sürdürmeyi düşünen, köylerin ve köylülerin sahibi feodal ağa kölelerinin elinden kayıp gideceğinin farkındaydı. Lozan’da bize yine kapılarına gidip el açacağımızı söyleyen emperyalistler, artık onlara muhtaç olmayacağımızın farkındaydı. Truman doktrini ile ülkemize verilecek ve sadece askeri alanda kullanılabilecek yardımın şartlarından biri de Köy Enstitülerinin kapatılmasıydı. Ve politikacı: Köylü uyanınca kendisinin ucuz oy deposu olmayacağının farkındaydı. Hepsi el ele verdiler Cumhuriyet’in meşalesi olan bu eğitim kurumlarımızı gerçek amaçlarını hiçbir zaman açıktan ifade etmeden, çeşitli iftira ve karalamalarla tarihin derinlikleri yerine bizlerin yüreklerine gömdüler. Asıl üzüntü verici olan Cumhuriyet Devriminin yücelmesi için bu kurumların hamisi olarak bu kurumları kuranlar tarafından yok ediliş sürecinin başlatılmış olmasıdır. Şimdi Köy Enstitülerinin kuruluşunun 70. yıldönümünde geriye dönüp bir kez daha bakalım geldiğimiz noktaya: Köyümüz, köylümüz, tarımımız ve hayvancılığımız arzu ettiğimiz yerde mi?..
Köy Enstitüleri özgür, bağımsız ve “çağdaş medeniyet düzeyine ulaşmış bir ulus yaratmak için kuruldular. Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü’nün kapatılmasından sonraki süreci saymazsanız, on yıldan daha az (yaklaşık altı yıl) olan ömürlerinde büyük izler bıraktı. Bu nedenle en çok konuşulan, en çok tartışılan kurumlar oldu. İş eğitiminin, yaparak öğrenmenin en özgün örneklerinden olan bu okullarda öğrenciler hem okuyacaklar hem de meyvesini, sebzesini, sütünü ve ekmeklerini kendileri üretirler. Sabah nöbetçiler erken kalkıp, arkadaşlarının kahvaltılarını kendi elleriyle hazırlayarak, bir işe yaramanın mutluluğunu yüreklerinde duyarlardı. Yirmi bir Köy Enstitüsü toplanarak bozkıra Yüksek Köy Enstitüsü’nü sıfırdan kendi emekleriyle diktiler, adını da Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü koydular bu köy delikanlıları. Köylerinde üç yıllık eğitimi tamamlayan köy çocukları, beş yıl süreli bir eğitimden sonra yine köylerine öğretmen olarak döneceklerdi. Çünkü şehirli öğretmen ya köyden kısa sürede kaçıyor, ya da imamla ağanın dümen suyuna giriyordu. Köy Enstitülerinden mezun olan bu öğretmenler köylüye ziraatçılık, bağcılık, arıcılık, hayvancılık, dülgerlik, marangozluk gibi becerileri öğretecekler, köylü kendi yağıyla kavrulacaktı. Yoksulluk diz boyuydu. Köylü fukaralığını kendi içinden gelen hareketle kıracaktı. Ama olmadı… Köylü güç odaklarının en kolay istismar hedefiydi. Yoksuldu, cahildi ve bilinçsizdi. Cumhuriyet, aydınlığını bu öğretmenler eliyle köye kadar yayacaktı. Köylü bu öğretmenler sayesinde, Arap’ın âdetini “din” diye yutturan gericinin, köylüyü “ucuz iş hayvanı” olarak gören ağanın, cahilliğini ve bilgisizliğini ucuz oy deposu olarak gören politikacının istismarından kurtulacaklardı.
Ama olmadı… Cumhuriyet’in aydınlığı Anadolu’ya köylerden başlayarak dalga dalga yayılacaktı. Köylü okuyacak, aydınlanacak herkesin karşısında onuruyla dimdik duracak; başkalarını düşünmek, başkaları için bir şeyler yapmak, komşusunun mutluluğu ile mutlu olmak, üretmek ve ulusumuzu yüceltmek en büyük değerlerimiz olacaktı. Ama olmadı… Olmadı. Çünkü bu kurumlara karşı güç odaklarının baskısı galip geldi. 1940 yılıydı; Köy Enstitülerinin can bulduğu yıl. Aynı yıl UNESCO Türkiye’de kurulan bu eğitim kurumlarını örnek “Eğitim Modeli” olarak dünyaya gösteriyordu. Ama biz neye sahip olduğumuzun farkında değildik. Ünlü Amerikalı eğitimci John Dewey “Son yıllarda hayalimdeki okullar Türkiye'de kurulmaktadır, bunlar Köy Enstitüleridir” diyordu. Ama biz makus talihimizi kıracak formülün elimizde olduğunun farkında değildik. Cumhuriyetin değerleriyle hiçbir zaman barışık olmamış, binlerce kişiye bir el işaretiyle hükmeden tarikat şeyhi bir hiç olacağının farkındaydı. Cumhuriyet’in değerleri yerine derebeyliğini sürdürmeyi düşünen, köylerin ve köylülerin sahibi feodal ağa kölelerinin elinden kayıp gideceğinin farkındaydı. Lozan’da bize yine kapılarına gidip el açacağımızı söyleyen emperyalistler, artık onlara muhtaç olmayacağımızın farkındaydı. Truman doktrini ile ülkemize verilecek ve sadece askeri alanda kullanılabilecek yardımın şartlarından biri de Köy Enstitülerinin kapatılmasıydı. Ve politikacı: Köylü uyanınca kendisinin ucuz oy deposu olmayacağının farkındaydı. Hepsi el ele verdiler Cumhuriyet’in meşalesi olan bu eğitim kurumlarımızı gerçek amaçlarını hiçbir zaman açıktan ifade etmeden, çeşitli iftira ve karalamalarla tarihin derinlikleri yerine bizlerin yüreklerine gömdüler. Asıl üzüntü verici olan Cumhuriyet Devriminin yücelmesi için bu kurumların hamisi olarak bu kurumları kuranlar tarafından yok ediliş sürecinin başlatılmış olmasıdır. Şimdi Köy Enstitülerinin kuruluşunun 70. yıldönümünde geriye dönüp bir kez daha bakalım geldiğimiz noktaya: Köyümüz, köylümüz, tarımımız ve hayvancılığımız arzu ettiğimiz yerde mi?..
- Toplam blog
- : 3
- : 423
- Kayıt tarihi
- : 07.07.08
Mesleğim: Öğretmen. Eğitimin gücüne tüm kalbimle inanırım. Üzülüyorum; ülkemizde olmadığından pek..