- Kategori
- Gezi - Tatil
İspanya ( seville ) gezi notları 1
sevilla / arena
SEVİLLE:
Faro ( Portekiz ) – Seville ( İspanya ) otobüs 20 €
Seville- Cortoba otobüs 12.32 €
Seville Katedrali giriş 8 €
Santa Maria Pension Hernando Colon 19 Seville 35 €/gece
Flamenko gösterisi; Casa de la Memoria , Calle Cuna 6 Sevilla 15 €
Askeri Müze, İspanyol Meydanı Seville giriş ücretsiz
Real Alcazar 9.5 €
21.10.2014 ( FARO - SEVİLLE )
Gezide de olsa sabah kahvaltısı mutadımızı bozmuyoruz. Demlediğimiz çay, peynir, tereyağ ve balın eşliğinde yapılan kahvaltı sonrası, tüm gün süren yürüyüş ve koşturmalar için gerekli enerji bulabiliyoruz. Yine sağlam bir kahvaltıdan sonra, kelimenin tam anlamıyla iki adım ötedeki otobüs terminaline geliyoruz. Porto’daki terminale benzer sevimsiz, havasız bir yer burası da. 08.20’de hareket ediyor döküntü otobüsümüz.
İspanya’da Endülüs bölgesine müthiş bir turist akını var. Seville’de kalacak hostel için epey uğraşmış sonunda booking.com’dan bulabilmiştim. Seville’den sonraki durağımız için Cordoba ( Kurtuba ) için bakayım demiştim dün akşam. Bizim ölçülerimizdeki hostellerin tümü dolu. Telaşla aramayı hızlandırdım, göz diktiğim yerler teker teker rezerve oluyor. Sabaha karşı, zar zor 2 gece için 92 € ‘ya hostel bulabildim. Başlamışken, iki adım sonraki durağımız Malaga için de yer aradım ve 3 gece için 142 €’dan bir otel bulabildim. Böylece, Granada haricinde konaklama sorununu çözmüş oldum. Bunları yazmamın nedeni, İspanya’da neredeyse düşük sezon yok gibi. Her zaman, bu ülkeye akan bir turist kitlesi var.
Faro da gerilerde kalıyor. Portekiz’in güney sahillerinde Akdeniz ikliminin hüküm sürdüğü Atlas Okyanusu kıyılarında, Algerve bölgesinde ilerliyoruz. Bazen, Okyanus kıyılarına kadar yaklaşıyor yolumuz. Sahilde, Faro’da da gördüğümüz deniz içinde kayaları andıran lagünler oluşmuş. Olhao, Tavira, Villa Real de Santo Antonio derken İspanya sınırına geliyoruz. Guadiana nehri Portekiz ve İspanya arasında sınır çiziyor. İki ülke arasında, bilhassa Algerve bölgesinin yoğun trafiğini yüklenen Guadiana Köprüsü girişinde İspanyol polisi otobüsü durdurarak arama yapıyor. Pasaportlara bakıyor, kibarca teşekkür edip iniyorlar.
Lagünler İspanya kıyılarında da devam ediyor ve aralarındaki sığ sularda oluşturulan tuzlalarda tuz elde ediliyor. İş makineleri çalıştıkça çuvallar dolusu tuz üst üste istifleniyor. Tek tük evlerin önünde içlerinde güvercin dolu büyük kafesler görüyorum.
Saat 10.00, artık İspanya topraklarında ilerliyoruz. Portekiz Türkiye’den iki saat geri idi, İspanya bir saat geri olduğundan, saatimi bir saat ileri alıyorum. Bir endüstri kenti olan Huelva’ya doğru ilerliyoruz. Bir yandan da sağ tarafta, Atlas Okyanusu sahillerindeki plajları gösteren levhalar giderek artıyor. Sağlı sollu seralar, zeytin ve portakal ağaçları denizinin içinden geçiyoruz. Deniz daha düzgün hale geliyor, lagünlerin ürkünç görüntüleri azalıyor, Akdeniz rengi hakim oluyor.
Yavaş yavaş Seville’e yaklaşıyoruz. Evlerin mimarileri, çizgileri değişmeye başlıyor. Guadalkuvir nehri beliriyor yanımızda ve Seville ( Emeviler dönemindeki adıyla İşbiliye, İspanyolların deyimiyle Sevilya ) yollarında eşlik etmeye başlıyor. Sonunda, İspanya saatiyle 13.00’de, 3.5 saat sonra, Plaza de Armas otobüs terminaline giriyoruz. Çantalarımızı alıp, üst kattaki danışma kulübesine çıkıyor ve Kortoba’ya giden otobüslerin buradan mı, yoksa diğer otobüs terminali olan Prado San Sebastian’dan mı hareket ettiğini soruyorum. Buradan kalkıyormuş, görevli kız Kortoba otobüslerinin saatlerini içeren bilgisayar çıktısını uzatıyor.
Karşıdaki gişelerden 24 Ekim için Kortoba bileti alıyorum ( 12.32 € ).
Terminalin dışında cadde üzerindeki duraktan C3 ve C4 otobüslerinin kalacağımız eski kent bölgesine gittiklerini okumuştum. Bunlardan biri saat yönünde, diğeri ters yönde ring seferleri yapıyor. Az sonra C3 geliyor. Şoföre Sevilya Katedraline yakın bir yerde ineceğimizi söylüyorum. İspanyolca bir şeyler mırıldanıyor, beni anlamadığı belli. Puerto de Jerez durağında inmemiz gerektiğini söylüyor bir kadın. Otobüste, hatları ve durakları gösteren levhalar da yok. Kararsızlığımı gören iki kadın, iki durak sonra ineceğimizi söylüyor İngilizce olarak. Torre del Oro ( Altın Kule ) ‘nin hemen önünde iniyoruz. Kuleye ve yanındaki Guadalkuvır nehrine sırtımızı vererek, caddenin karşısına geçiyor ve eski kentin içlerine doğru ilerliyoruz. Kalacağımız Santa Maria Pension, Sevilya katedralinin hemen yanıbaşında, 50 metre mesafede olmalı. Katedrali bulursak, kalacağımız pansiyonun bulunduğu Hernando Kolon caddesinde 19 numarayı bulmak kolay olacak. Sevilya semalarına yükselen Giralda’yı görmemek mümkün değil, sonrasında aradığımız caddeyi bir iki ileri geriden sonra kolaylıkla buluyoruz. Pansiyon mükemmel bir yerde, bize en üst katta sessiz sedasız bir oda veriyorlar ( 105 € / 3 gece ).
Biraz dinlendikten sonra, Katedralin köşesindeki dönerciden gelen nefis kokulara dayanamıyor ve oturup döner yiyoruz. İşletmeci belli ki Türk, anlaşılan gelen yurttaşlarına milliyetini açıklamak istemiyor. İngilizce sorularıma cevap vermiyor, gülerek geçiştiriyor, ben de üstelemiyorum.
Yemek sonrası, Seville gezisine Katedral’den başlayalım diyor ve uzayıp giden kuyruğa dahil oluyoruz ( 8€/kişi ). Gerçekten baş döndürücü büyüklük ve yükseklikte.
SEVİLLE HAKKINDA BİLGİ;
Katedrali anlatmadan önce Sevilya ( okunduğu şekliyle ) kentini anlatayım azıcık. İspanya’nın güneybatısında, Endülüs Emevileri’nin yaklaşık 800 yıl hüküm sürdüğü Endülüs coğrafyasının merkezi ve en yoğun kentidir. Bir önemi, iç limana sahip olması ve sömürge dönemi kaşiflerinin Amerika ve yeni topraklara bu kentten açılmasıdır.
İsa’dan öcceki ikiyüz yıllarında Romalıların yönetim merkezi,600 sene sonra Singil Vandallarının başkenti, 461 yılında Vizigotların, nihayet 711 yılında Kuzey Afrika’dan gelen Müslüman Emevilerin eline geçti. 1248 yılına kadar, farklı hanedanların yönetiminde kalan Seville 1248 yılında Katolik Kastilya ve Leon Kralı 3. Fernando tarafından işgal edilince, Endülüs coğrafyasında sadece Granada ( Gırnata ) Emirliğinin İslam yönetimi kaldı. 3. Fernando, Müslüman ve Yahudilere çok zalimce davrandı. Çoğu öldürüldü, sürüldü, malları yağmalandı. Pek çok İslam aliminin eseri ve Antik Yunan Felsefesinin ölümsüz çevirileri meydanlarda yakıldı.
Yeni Dünya’nın keşfi sonrası, buraların insafsızca yağmalanması ile zenginleşen kent, kültürel gelişmeyi de beraberinde getirdi. Diego Velazquez, Esteban Murillo gibi ressamlar, Fernando Herrera gibi önemli şairler bu dönemde yetişti. Ünlü Don Kişot romanının yazarı Cervantes, ünlü romanının kurgusunu o sıralar hapis yattığı Seville hapishanesinde kurguladı.
1929 yılında bu kentte yapılan İber – Amerikan Sergisi, yeni bir canlanma yarattı, kent yeniden düzenlendi. 1992 yılındaki Dünya Fuarı ile sanayi ve ticari ilişkiler daha da pekiştirildi.
Seville Katedraline girmek için beklediğimiz kuyruğun Trinunfo Meydanına bakan tarafındayız. Önümüzde, Giralda’nın tepesinde yer alan rüzgar gülünün birebir kopyasını seyrediyoruz. Sıra bize geliyor ve içeri girince gerçekten şaşırıyoruz. Böylesi iri ve yüksek bir binanın içinde ve tavandaki, akıl ermez süslemeleri izlemek için boynumuz tutulana dek yukarıya bakıyor, neden sonra, tedbir olarak Katedralin bazı yerlerine, yukarıdaki işlemelere çevrilmiş aynalar konduğunu fark ediyoruz.
Yeni Dünya yerlilerinden çalınan hazinelerden oluşan, taçlar, dini objeler arasaından geçerek, ünlü ressamların fresk ve tablolarının karamsar atmosferinde boğulup, nice turlar attıktan sonra La Giralda’nın ayakları dibine, bahçeye temiz hava almaya çıkıyoruz.
SEVİLLE KATEDRALİ HAKKINDA; Dıştan ve içten bakınca insanı hayrete düşürecek denli büyük ve yüksek olan bu katedral, dünyanın en büyük katedrali olma özelliğini taşıyor. Aynı zamanda 4. Büyük kilisesi. 1248 yılında Müslümanların bozguna uğratılması ile ele geçirilen kent ve bu alanda bulunan cami binası uzun yıllar Katedral olarak hizmet verdi. Ta ki, 1402 yılında yaşanan depremin verdiği ağır hasardan sonra, yeni bir Katedral inşaatına başlandı. Ne var ki, dikkatli gözler, binanın kıyı köşesinde eski caminin izlerini görebileceklerdir.
İçerideki süslemeler, hazineler ve altından yapılmış taçlar, dini objeler, az ileride mezarı bulunan Kristof Kolomb’un keşifleri sırasında, zavallı yerlilerin sahip olduğu eşyaların yağmalarından oluşuyor. Yarımadaya bunca hazineyi, ham maddeyi akıtan keşfin sahibi Kristof Kolomb’un sembolik cenazesini Kastilya, Leon, Aragon ve Navarre kralları taşıyor. Oysa, gerçek cenaze, o kadar çok yer değiştirmiş ki, sonunda, bir yerlerde yitip gitmiş. Kolomb, öldüğü Vallodolid’de gömülmüş. Sonra sırasıyla Seville, Santa Domingo, Havana ve tekrar Seville’ye getirilmiş. Ama, artık içi boşalmış tabutlarla.
Önümde duran bir altın taca bakarken, son İnka İmparatoru geliyor aklıma. Hristiyan olmayı red ettiği için idam edilmiş ve savaş gerekçesi sayılarak tüm tebaası yok edilmiş, yerlileri süs eşyalarına varıncaya kadar soyulmuş.
Bahçede yükselen Arap mimari tarzına sahip minare aynen korunarak, üzerine çan kulesi ilave edilmiş, bunun üzerine de tombul, rüzgarda ince giysisinin vücudunun tüm hatlarını ortaya çıkardığı bir kadının tutuğu rüzgar gülü heykeli dikilmiş. Yüksekliği tam 105 metre, dönemin en yüksek kulesi olma şerefine de erişmiş bu arada.
Ne var ki; Katolikler her şeye rağmen, Giraldaları ile fazla övünemiyorlar. Zamanında, ezan seslerinin yükseldiği bir minareden yükselen çan sesleri tatmin etmiyor onları. Oysa, son Müslümanlar sürülürken, bu minarenin taşlarını anı olarak götürmek istemişler, 3. Fernando çıkardığı fermanla bir taşa karşı bir baş keseceğini ilan ederek önlemişti bu girişimi.
1184 yılından beri ayakta duran minarenin içinde, yukarılara çıkan 35 ayrı rampa var, merdiven yok yani. Dönemin müezzinleri atla çıkarmış ezan okumak için 70 metre yüksekliğindeki şerefeye.
1987 yılında Unesco Dünya Kültür Mirası Listesine giren Katedral yapılmadan önce, İstanbul’daki Ayasofya dünyanın en büyük katedrali idi, sonrasında Seville Katedrali bu ayrıcalığı egale etmiş oldu.
830 yıldır ayakta duran bir eseri yapan ustaları anarak ve eserlerini hayranlıkla seyrederek Guadalkuvır nehrine paralel uzanan Passeo de Cristobal Colon boyunca Plaza de Armas yönünde ilerliyoruz eşimle. Torre del Oro’yu fotoğraflıyor, bir başka İslam eserinin böylesi canlı kalarak asırlara meydan okuyuşuna şaşırıyoruz.
ALTIN KULE ( TORRE DEL ORO ); Endülüs Emevileri döneminde, Alkazar Sarayını çeviren surların devamında, askeri gözetleme kulesi olarak yapılmış. 1221 yılında yapılan kulenin tuğladan inşa edilen gövdesi onikigen bir yapıda. Boyu 36 metre yüksekliğinde ve 1760 yılında biraz daha yükseltilmiş. 2005 yılında yapılan restorasyonda, yapının harcı dikkatle incelenmiş ve içine saman parçalarının sıkıştırılmış olduğu görülmüş. Böylece, nehirden yansıyan güneş ışıkları ile Torre del Oro’nun neden altın renginde parladığının sırrı 800 sene sonra çözülebilmiş. Şimdilerde, şehrin geçmiş dönemlerine ait anı eşyaların sergilendiği bir müze olarak iş görüyor ve her gün üzerine çıkan binlerce kişi, buradan Guadalkuvır nehrini ve kenti seyrediyor.
Çok geçmeden Arena’nın önünde buluyorum kendimi. İspanyolca’da Plaza de Toros deniyor. 20 dakikada bir rehberli turlarla girilebiliyor içeri. Avrupa Birliğine girdikten sonra, Boğa Güreşleri yasaklanmış İspanya’da. Artık, nostaljik mekanlar olarak değerlendiriliyor. 4 € ödeyerek gruba dahil oluyorum. Rehberimiz kadın, boğa güreşlerinin tarihini, İspanyol halkı için önemini ve diğer detayları anlatıyor heyecanla. Öylesine heyecanlı ki, kızcağız, hepsini dinlemeye kalksam fotoğraf çekemeyeceğim. Sonra, içeride Arena Müzesi’nde boğa güreşi fotoğrafları, matadorların giysileri ve ritüellerinde kullanılan objeleri inceliyoruz.
Şimdi hedefimizde İspanyol Meydanı var. Hava sıcak, erken kalkmanın, otobüs yolculuğunun yorgunluğu üzerimizde, ama, günün hakkını vermek istiyoruz. Yıpratıcı sayılabilecek bir yürüyüşe başlıyoruz Guadakuvır nehrine paralel olarak. Yaklaşık iki kilometre sonra Maria Luisa Parkına giriyoruz. Şaşırtıcı bir mekan daha doğrusu alandayız. Renki çinilerle bezeli dev vazolar, yine çinilerle donanmış banklar, küçük göletler ve her tarafı kaplayan ağaçlarla hemen yanında akıp giden trafik ve yoğun yaşama inat bir vaha burası sanki. Banklara uzanıp dinleniyoruz bir süre. Bir kent merkezinde böylesi büyük bir alanın parka ayrılmasına aklımız ermiyor. Park ve meydan yoksunu Türkiye, daha doğrusu İstanbul’da kent merkezlerinde geniş meydan ve park görmek mümkün değil. Kaşık kadar Taksim Parkına AVM yapmanın bedeli ağır olmuştu müteahhit zihniyetli iktidara. İspanya Meydanı’na gelmeden önce Maria Luisa Parkını tanıtmakta yarar var.
MARİA LUİSA PARKI; Düşünebiliyormusunuz ?, bir hanedan mensubu kendi arazisini halkın kullanımı için bağışlıyor. 1893 yılında Montpensier Düşesi Luisa, 300 dönüm arazini halka açık park olarak kullanılması amacı ile kente devrediyor. 1911 yılında arazinin bahçe düzenlemeleri başlıyor. 1914 yılında ise Sevilya’nın sosyal ve ekonomik tarihini ve talihini değiştirecek ve 1929 yılında başlayacak olan İber – American Fuarı’na hazırlanması için start veriliyor. Koca arazinin büyük kısmı botanik parkı olarak düzenleniyor. Aralara da, doğal yapıyı bozmayacak şekilde süs havuzları, köşkler ve çeşmeler serpiştiriliyor. Ağaç dallarında uçuşan yeşil papağanların ve ara sıra ağaçlar arasındaki patikadan geçen faytonlara ait atların ayak sesinden başka bir şey duyulmuyor Maria Luisa Parkında. Tabii, ara sıra havuzlarda yüzen kuğuların çığlıklarını da unutmamak lazım. Bu arada, başta Don Kişot’un yazarı Cervantes olmak üzere şair Adolfo Becquer’in heykelleri ile Kurbağalar Çeşmesi ve Aslanlar Çeşmesi parkın devasa alanında kendilerine ayrılmış mütevazi köşelerinde gelen geçeni seyrediyorlar. Tabii, tüm cephelerde ve mümkün olan her yerde Mudejar uslüp mimari ve çiniler kullanılmış. Yine, Pavillon Real ve Pavillon Mudejar tüm güzelliği ile Mudejar mimarinin ihtişamını yansıtırlar.
Mudejar uslüp dedim de, bunu açmak için, taa 711 yıllarına Emeviler’in İber yarımadasına ayak bastıkları zamana dönelim. İyi bir komutan ve bir o kadar da hatip olduğu anlaşılan Tarık Bin Ziyat, karaya çıkınca, geldikleri donanmayı yaktırır ki, askerlerin geri dönüş umudu kalmasın. Sonra da, orduyu toplayarak şöyle der; “ Arkanızda düşman gibi bir deniz, önünüzde deniz gibi düşman. Nereye kaçacaksınız ? “ Sonra, pek çok, iç karışıklık, hanedan kavgaları, entrikalar, bu arada yetişen bilim ve felsefe adamları, yapılan ve yaratılan tarzlar, eserler bir mıh gibi çakılıyor Katolik dünyanın böğrüne. Son Emevi Emirliği de 1492 yılında Katolikler tarafından gönderilir, ama; Arapçadan, uygulanan mimariye, yer ve insan isimlerine kadar pek çok alanda Avrupalı Katolikler Emevilerin kültürel etkisinden yararlanırlar, çok istemelerine rağmen, aradan 522 sene geçtiği halde bu yerleşik kültürü söküp atamazlar.
İşte, yarımadada kalmasına izin verilen ve kendilerine arapça Müdeyyenler denilen Emeviler’in, özellikle 12. Ve 16. yy’da tekrar hayata geçirdikleri mimari uslubün adıdır Müdejar. İspanyollar, Emevilerin gelişinden hemen sonra Yeniden Fetih anlamına gelen Reconquest hareketini başlattılar, ancak, Araplarla birlikte gelen kültürü de dikkatle takip ederek, kendi Gotik tarzları ile harmanladılar.
Bir önceki durağım olan Portekiz’in bir çok yerleşimde özellkle dini yapılarda bu Mudejar etkisini gördüm . Burada, İspanya’da bu tarz daha fazla benimsendi. İber- Amerikan Fuarı için düzenlenen Maria Luisa Parkı ve hemen yanıbaşındaki İspanyol Meydanı tamamen bu tarzın ifadesidir.
Başka bir aleme girmenin huzuru sarıveriyor bir anda. Huzur vahası gibi geliyor Maria Luisa Parkı, halkın parkına göz dikenleri hatırlayıp, bu olgun düşese rahmet okuyorum. Yüzyıllık tropik ağaçların gölgesinde havuz fıskiyelerinden gelen şırıltıları dinlemek büyük keyif. Emperyalist devletlerin başını çeken ve Yeni Dünya’nın ilk yağmacılığını yapan İspanya’nın bu arada gittiği yerlerden de pek çok kültür devşirdiği inkar edilemez sanırım.
Sonra İspanya Meydanı’na çıkıyoruz. Açıkçası bu kadar al benili bir meydan beklemiyordum. Mudejar tarzın doruklarında, sanatın bonkörce gösterildiği bir açık alandayız ve köprülerin, binaların üzerindeki seramikler harika ve göz alıcı.
Kanalların üzerindeki köprülerdeki çinilerin canlı renkleri aşağıdaki kanal sularında yansıyor, kayıklarla gençler dolaşıyor ve denk getirirlerse birbirlerini öpüyorlar. Giderek, güneş batıyor, çinilerin, parlayan suların canlılığı sönüyor. Bir kez daha gelmek üzere ayrılıyoruz İspanyol Meydanından ve Maria Luisa Parkına dönerek, başka bir güzelliği Müdejar Köşkünü aramaya başlıyoruz koca parkın içinde.
Hemen her karşımıza çıkana soruyoruz, fakat çökmeye başlayan karanlıkta Müdejar Köşkünü bulamıyoruz bir türlü. Epey sağa sola yönlendirildikten sonra, fotoğraflarından hayran olduğum bu yapıyı ve önündeki havuzun ışıklarını farkediyorum. Fakat, farlkı yerlerde baktığım neredeyse yüze yakın fotoğrafın aksine, havuzun önündeki bitkiler öylesine uzamışlar ki, köşkün havuza vuran aksini fotoğraflayabilmek mümkün değil. Oysa; köşkü ve fotoğraflarını onca değerli kılan bu yansımalardı. Dört dönüyorum havuzun etrafında, ama olmuyor istediğim fotoğrafı alamıyorum. Hatta, önünde nöbet tutan polisi deli ederek arkadaki Arkeoloji Müzesinin merdivenlerine tırmanıyorum, mani olan bitkilerden kurtulmak için, olmuyor. Dünya kadar fotoğraf çektikten sonra, keyifsiz ve çaresiz uzaklaşıyorum son kez güzelliğini seyrederek Müdejar Köşkünün.
Karanlık basıyor, hava serinlemeye başlıyor artık. Maria Luisa Parkından, Guadalkuvır nehrinin yanısıra San Telmo Köprüsüne yürüyor, kentin karşı yakasına Triana bölgesine geçiyoruz. Bütün gün bir markete rastlayamadık, Allahtan küçük sırt çantalarımızdaki sularımız imdadımıza yetişti. Triana’nın içlerine yürüyoruz. Ülkemizde her köşe başındaki süper marketlere karşın buralarda sayıları çok az, üstelik yanından geçtiğinizde fark edemeyeceğiniz kadar kamufle edilmiş. Bırakın sokaklara kadar taşan tezgahları, varlığını ancak camlarına yapıştırılmış sebze ve meyve resimlerinden anlayabiliyorsunuz. Nice yürüyüşten sonra, “ de sol “ yani güneş isimli bir markete denk geliyoruz. İhtiyacımız olan su, meyve ve yarın sabah için kahvaltılık bir şeyler alarak yine San Telmo köprüsünden Gudalkuvır nehrine düşen ışık oyunlarını seyrederek Torro el Oro’nun önüne geliyor, selam edip, Giralda’nın Seville ışıklarının oluşturduğu siluetine göz atarak, Santa Maria Pansiyondaki odamıza sığınıyoruz.
Yatıyorum, uyku tutmuyor. Yüz yıllarca Avrupa’nın bağrında, en yoğun ittifak ve direnişlere rağmen inançlarını yaşayıp, kültürlerini en ağdalı kültürün sahipleri olan Katolik dünyasına empoze etmeyi başaran Emevilerin, kardeş kavgaları, saray entrikaları ve zulüm geleneğini neden terk edemediklerini sorup duruyorum kendime.
22.10.2014 ( SEVİLLE )
Günlerin yorgunluğu kat kat bürünmeye başladı üzerimize, eşim kelimenin tam anlamıyla havlu atarak, öğlene kadar kendisine serbest zaman tanıdı, uzanıp dinlenebilmek için. Yoksa, şimdi çoktan Sevilya sokaklarında harman döğmeye başlamış olurduk, son onbeş gündür yaptığımız gibi. Tamam diyorum ve saat 13.00’e kadar solo gezim için çıkıyor ve Giralda’nın gölgesinde buluyorum kendimi.
Kaldığımız Hernando Colon caddesini bu kez ters tarafa yürüyerek Centro’ya geliyorum. Encarnacion Meydanı ilginç yapıtları ile çıkıveriyor karşıma.
Enkarnasyon meydanı , Sevilya’nın bugün itibarıyla ana meydanı olmadan önce yüzyıllar boyu pek çok binaya ev sahipliği yapmış. 16. Yüzyıldan bu yana St. Agugustine’nin adını verdiği manastırdan, Belediye Meclis binasına, Pazar yeri olarak kullanılmasından, yakın tarihlerde otopark olarak hizmet vermesinin ardından 2004 yılında uluslar arası bir yarışma düzenlenerek Metropol Soley projesi ile tartışmaya açık bir mimari uslup ile bugünkü durumuna getirildi.
Metropol Soley ( şemsiye )için 86 milyon Euro harcandı. En geniş ölçüleri 150x70 m. yüksekliği 26 metre olan bu yapı, maliyeti hesaplananı çok aşınca yoğun politik tartışmalara neden olmuş ve sonunda 86 milyon Euro harcanarak 27 Mart 2011 yılında açıldı.
Ben, kentin özgün yapısının yanında, oldukça absürt buluyorum bu mantar şeklinde, fonksiyonunun ne olduğunu anlayamadığım eseri. Elbette, misafiri olduğum bir kentte, eleştiri yapma haltı bana düşmez diyerek, haritayı cebime koyarak Sevilya’nın dar sokaklarında kaybolmaya karar veriyorum.
Seville, özerk Endülüs bölgesinin merkezi. Kente hayat veren Guadalguvır nehri, 2200 yıl önce de, adına Hispalis denen Roma kentine hayat kaynağı olmuş. Muhtemeldir ki; İspanyol’lara Hispanik denmesinin kökeni bu antik kentin adıdır. İslam yönetimi altındaki çağda İşbiliye denirmiş ki; dönemin filozofları, tarihçi ve bilim afamlarının kitaplarında İşbiliye ismine sıkça rastlanır.
Bir başka kaşif ve sömürgeci Macellan 1519 yılında dünya turuna bu kentten başlamış. Beethoven Fidelio’su, Mozart’ın Figaro’nun Düğünü, Rossini’nin Sevil Berberi, Bizet’in Carmen’i hep bu güzel kent içinde geçen hayatları anlatır.
Güneş görmeyen daracık sokaklarda kaybolmak güzel de, sanırım fazla yürümüşüm, eski kentin dokusu değişip yerini Toki tarzı binalar almaya başlayınca farkettim ve uzaklardan Giraldo’yu görünce, gah kaybedip, gah seyrederek Alfalfa Meydanından geçip, her balkonundan çiçekler sarkan Santa Cruz mahallesine geliyorum.
Bu arada, iki evin kapı girişinde Arapça kitabeler görüyorum,atalarımın dilini bilmediğimdeni ne olduğunu okuyamadan, anlayamadan yürüyüp geçiyorum.
Bakımlı bir binanın girişinde gördüğüm “patio “ yani avlu, sessizliği ve renkli çinileri ile kendi, ne çekiyor. Ortada yer alan beyaz-mavi çinili havuzun etrafına dizili toprak saksılardaki çiçeklr ve sessizliği ile bir huzur vahasında buluyorum kendimi. Dikkatlice birkaç tur ve fotoğraf faslından sonra, kameramı rattan sehbanın üzerine koyup, yanı başındaki rattan koltukların konforuna bırakıyorum yorgun vücudumu. Zaman zaman yanımdan, genç kızlar ve adamlar geçiyor gülümseyerek “ hola” diyerek selam veriyor, karşılık veriyorum ben de. Beyhude bekliyorum, birinin karşıma dikilip, “ burada ne arıyorsun, dışarı çık “ demesini. Çiniler yüzyıllardan gelen bir estetik şaheseri. Lizbon’da Sao Jorge Kalesinin içindeki Arkeoloji Müzesinde gördüğüm Portekiz “azulejosları” yani çinileri ne kadar ilkel ve estetik dışı gelmişti de hemen yanıbaşında daha önceki dönemlere ait Endülüs çinilerindeki zerafet ve felsefi tasarımı keyifle seyretmiştim.
Gömüldüğüm koltukta karşımdaki duvara döşenmiş çinileri hazla seyrediyorum, ne var ki, kafam durup durup Endülüs Emevi’lerinin hatalarına takılıp duruyor, Osmanlı’ların yıkıma neden olan hatalarına ne kadar da benziyor. Daha doğrusu, Osmanlılar, aynı dönemlerde hüküm sürmüş iki güç olarak hiç mi tarihten, menfi olaylardan nasiplenmediler.
Güller, sardunyalar ve Benjaminler arasındaki saltanatım epey sürdükten sonra kalkıyor ve tekrar Santa Cruz sokaklarının gün görmemiş nemli sokaklarını arşınlamaya başlıyorum. Salvador Meydanındayım şimdi, sessizlik şimdi yerini mağazaların sıralandığı sokaklarda ayak seslerine bıraktı. Yerel saat 11.30, ancak mağazaların çoğu kapalı henüz. Seville, Akdeniz rahatlık ve pervasızlığının en iyi anlaşılarak yaşanabileceği bir kent. Cuna sokağındayım, mağazaların vitrinlerini süsleyen yerel Flamenko giysilerinin, dans aksesuarlarının renk cümbüşü savruluyor dar sokaklara burada da.
“ Casa de la Memoria “ yazılı levhanın üzerindeki balkonda, elinde gitar olan delikanlı yanıbaşındaki Flamenko giysileri içerisindeki kıza seranad yapıyor, bunlar manken tabii. Dikkatimi çekiyor, pasajdan içeri giriyorum. Unesco’nun tanıdığı ve önerdiği Flamenko Kültür Merkezi burası. Güzel tarafı, sadece gösteri yapılıyor, diğer yerlerdeki gibi yemekli içkili gösteriler gibi cıvıklaşmıyor anlaşılan. Gişedeki kadından bu akşam için iki bilet istiyorum. Bu akşamki gösteri doluymuş, yarın akşam 19.30 için iki bilet alıyorum ( 15€/kişi ).
Sevilla sokaklarında bir değişim gözlüyorum bu saatlerde; sabah işe gidenlerin uğrak yeri olan ve “ desayuno “ dedikleri kahvaltı yaptıkları küçük barlar kapanmaya başladı. Bir tabak içindeki küçücük bir kek veya pasta ile bir fincan kahve yetiyor İspanyolların kahvaltı yapmalarına. Bizim, kahvaltı sofralarını hatırlıyorum, sonra da kilo verebilmek için koşuşturmaları. Garip milletiz vesselam…
Sevilya’nın portakal kokulu sokaklarında dolaşmaya devam ediyorum. Cadde boylarında dizili portakal ağaçlarının meyveleri henüz yumurta büyüklüğünde, benim portakal ağaçlarımda olduğu gibi.
Kentin görülmeye değer yerlerinden birisi, Lebrija Konağı da Cuna sokakta. Hazır bu sokaktayken, burayı da göreyim diyor ve giriyorum( 8 € ). Fas’ın kadim kentlerinde gördüğüm harika stüko işçiliği İspanya Endülüs kentlerinde sık sık karşıma çıkıyordu, ama, Lebrija Konağı bu konuda çok daha güzel ve donanımlı bence. İçeri girer girmez çarpılıyorum açıkçası. Özellikle üst kata çıkan merdivenlerdeki çini işçiliği ve etraftaki naif güzellikler beni büyülüyor. Bizans mozaiklerinin üzerinde yükselen Mağrip süsleme sanatı, sağa sola itina ile serpiştirilmiş Roma Dönemi heykelleri, umulmadık bir sokakta kültür vahası oluveriyor Lebrija Konağı. Patio ( avlu ) sundaki zerafet, yazlık odaların naif donanımı, tavanlardaki ahşap döşemeleri ile ince bir zevk ürününün mekanında keyifli saatler geçiriyorum.
LEBRİJA SARAYI; Avrupa’nın en güzel en donanımlı ve en iyi evi olarak bilinmesine rağmen turistik rehberlerde adına rastlamak çok zor. Nerede okuduğumu hatırlamıyorum ama görülesi yerler listesine aldığım için ıskalamadığım bu harika mekanı kısaca anlatayım; Bu en aslında 16. Yüzyılda inşa edilmiş. 1901 yılında Regla Manjon Mergelina yani Lebrija Kontesi tarafından satın alınıyor. Amacı, elinde hasyranlıkla sakladığı arkeolojik kazı buluntularını ve diğer antik objeleri muhafaza edebilmek. Bu değerli eşyaların en başlıcaları; Antik Yunan tanrıları olan Pan ve Zeus heykelleri, Mudejar çiniler, Greko-romen büstler, değişik formlarda mitolojik tasvirler, mermer yazıt parçaları, İran ve Çin vazoları, Van Dyke ve Murillo’nun tabloları ve üst katta 6000 kitap içeren muhteşem bir kütüphane. Guadalkuvır nehrinin diğer yanında yer alan Triana bölgesinin, Emevi mirası çini atelyelerinin muhteşem çinileri, çoğu İslam felsefe ve sanatının doruk birikiminin yansıması olan çiniler. Bu güzellik ve kültür deposu gözlerden uzak kalmasına rağmen Seville’in en başta görülmesi gereken yerlerinden birisi bence.
Sonra, Torro del Oro’nun ( Altın Kule ) yanındaki San Telmo Köprüsünden yürüyerek karşıya Triana semtine geliyorum. Guadalkuvır nehrinin yatağının yanına inip, nehir boyunca yürüyor ve fotoğraf çekerek Triana Köprüsüne varıyorum bu kez. Buradan kentin karşısı Torro del Oro ve Maestranza Tiyatrosu çok güzel görünüyor.
Keyifli bir yürüyüş, bastıran sıcak nedeniyle zorlamaya başlıyor. Triana Köprüsünden geçerek eski kente geliyorum. Bu köprü de Eyfel tarafından yapılmış. Saat 13.30, öğle yemeği sonrası eşimle birlikte dolaşmak üzere Katedralin burnunun dibindeki pansiyonumuza giriyor ve oda kapımızı tıklatıyorum.
Saat 15.00 Real Alkazar yolundayız. Bakmayın, yolundayız dediğime, Katedralin hemen karşısında yer alıyor burası. Herzamanki gibi kapıda kuyruk var. Gerçi, Portekiz’de de Endülüs’te de tenha olur umuduyla tercih ettiğimiz bu günlerde bile, yoğun turist ve uzayıp giden kuyruklarla aşina olduk artık. Sıra bize geliyor, biletlerimi alıp kalabalığa karışıyoruz ( 9.5 €/kişi ). Önce çini müzesini dolaşıyoruz. İspanyolların Arap çinisi deyip geçtiği çiniler burada da başı çekiyor. Gerçi daha önce de yazdığım gibi, özellikle Triana bölgesinde çini atelyeleri ve bunların müthiş çiniler imal ettiği doğru, ne varki bunların orijini de yine Mağribi kültürüdür. La Cartuja ziyareti bu görüşümü teyit edecektir sanırım. Müzenin üst katına çıkan merdivenler boyunca duvarda sıralı çiniler muhtemelen Triana eserleri, ama, dikkatle bakıldığında Mağrip çiniciliğinin ve Antik Yunan felsefe görüşünün mirası olduğu fark edilebiliyor.
Dikkat ediyorum, Katolikler Reconquista ( yeniden fetih ) hareketi ile İber Yarımadasından çıkarttıkları Emevi kültürünü yok edemiyorlar, dini yapıları dahi tamamen yıkmadan, onun üzerine Katolik kültürünü nakşediyorlar. İspanyolca ve Portekizce’de Arapça pekçok kelime hala kullanılyor.
Bahçeye çıkınca şaşırıyoruz, büyük ve bakımlı bahçenin hemen her yerinden su sesleri geliyor. Küçük kanallar boyunca şıkırdayarak akan sular, Sarı köşkün üzerinden havuza büyük şakırtılarla dökülen Zafer Çeşmesi, geometrik şekiller verilerek labirentler oluşturan lükstürler büyük bir saltanatın debdebesini bugünlere taşıyor.
Real Alcazar; 700 yıllarında İber yarımadasına ayak basan Mağribiler, kısa zamanda Sevilya’yı ele geçiriyor ve inşa ettikleri camiler, hamamlar ve saraylarla kenti zenginleştiriyorlar. Ancak, reconquista hareketi ile kent Hristiyanların eline geçiyor. Turistler gibi Endülüs halkı da her zaman Sevilya’nın Alcazar’ı ile Granada’nın El Hambra’sının büyüklüğünü mukayese eder dururlar. 10. Yüzyılda Kortoba Halifeliğinin kalesi olarak görev yapan bu yapı, 12. Yüzyılda başka bir Mağribi hanedanı olanMuvahhidler tarafından genişletilmiş. Zalim Pedro lakabıyla anılan 1. Pedro yapıyı önemli değişikliğe uğratmış.
12. yüzyılda ilk kez düzenlenen bahçeler, tarümar olmaya başlayınca bugüne sarkan halleri için 16. Yüzyılda yeniden düzenlenmiş. 1. Pedro Sarayı’nda halen İspanya Krallığı mensupları barınmaktadır. Şu anki İspanya Kralı 1. Juan Carlos burada ikamet eder, kızı 1995 yılında burada yapılan törenle evlenmiştir.
Bakireler Avlusu oplarak anılan Patio de las Doncellas, çoğunlukla ziyarete kapalı, oysa, Alcazar’ın doruk stuko işlemelerinin en güzelleri burada bulunuyor. Bir başka mükemmel avlu olan Patio de las Munecas, azulejos ( çini ) ve yukarılara uzanan stukoların harika uyumlarını barındırıyor. Stuko’nun ne olduğunu kısaca anlatayım bu arada; tutkalla harmanlanmış alçı ve mermer tozundan elde edilenkarışımın duvar ve tavan süslemelerinde kullanılmasıdır.
Büyük elçiler salonunun tavanındaki kubbeli tavanın oluşturduğu yaldızlı ahşap parçalarındaki sabır insan sınırlarını zorlar durur. Resim yapmanın yasak olduğu İslam dininde, sanatçılar maharetlerini böylesi süslemelerde göstermişler anlaşılan.
Salones de Carlos 5, 13. Yüzyıl Gotik mimarinin, 16. Yüzyılda yeniden şekillendirilmesi ile bugünlere gelmiştir. Duvarları süsleyen tarihi halıları ile dikkat çeker.
Carlos V köşkünün karşısındaki banklarda oturup, kuş cıvıltıları, su şırıltılareı ile hemhal oluyoruz. Ne zamandır, İslam, Hristiyan sanat ve kültür sentezinden oluşmuş muhteşem bir yapı içerisindeyiz. Birbirlerinin inançlarını inkar etseler, birbirlerini doğrasalar da güzel olana dokunmamışlar, Mağribi sanatı bugünlere dek yaşatmışlar.
Tabii, bunca saltanat ve debdebenin arkasında sömürü ve zulümün yattığının bilincindeyim. Tekrar hatırlatayım; Kristof Kolomb yeni kıtalara açılırken, Endülüs Emevilerinin El Hamra’da ele geçirilen hazinelerinden fonlanmıştı. Tabii, Allah rızası için değildi bu yardım, Kolomb İspanya Krallığına yeni yağmalanacak topraklar kazandıracaktı. Az önce içeride Carlos V Salonunun duvarını süsleyen devasa halılar İspanya sömürü tarihinin bir belgesi gibi geldi bana.
Endülüs güneşinin son insafsızlığını, Alkazar bahçelerinin serinliğinde savıyor sonra Guadalkuvır nehri boyunca yürüyoruz Torre del Oro’nun önüne kadar. Buradan nehir gezisi tekneleri kalkıyor. Saat 18.00’de kalkacak tekneye biniyoruz ( 15€/kişi ). Doğu yönünde Maria Luis Parkı öçnlerine kadar gidip, geri dönüyor tekneler ve bu kez de Alamillo Köprisinin önlerine kadar gidiyor. Böylece, nehrin her iki yakasını temaşa imkanı sağlıyor. Güneşin son ışıkları altında keyifli ve öğretici bir gezi. Yaklaşık 6 kilometrelik bir nehir boyunda Cartuja, Alamillo, Barqueta, Cachorro, Triana, San Telmo, Romedios ve Dwelicias Köprüleri olmak üzere, farklı mimari özelliklerde sekiz köprünün altından geçiyoruz. Tarihi değerler nehir üzerinden daha farklı, daha alımlı görünüyorlar.
Yaklaşık bir saat sürüyor tekne gezisi , iniyor ve parklarda serinlemeye çalışan insanların arasından geçerek Barrio Alto’ya geliyoruz. Caddelere atılmış masalar yemek yiyen turistlerle dolu Las Escobas restoran çok eski olduğunu yazmış cama, kırmıyor dışarıdaki bir masaya oturuyor ve tapas ile bira söylüyoruz. Restoran gerçekten lezzetli yemek yapıyormuş, hatta bu lezzetler şaşırtıyor bizi.
Tam karşımda, bir ışık sütununa dönmüş La Giralda duruyor.
Işıl ışıl La Giralda’yı, daha doğrusu yüzyıllara meydan okuyan kare kesitli Arap minaresini seyrederken, bir rivayet takılıyor aklıma; Son Endülüs devleti'nin hükümdarı Ebu Abdullah Muhammed XII. 1492 yılında Endülüs devletini tarihin karanlıklarına götüren Elhamra kararnamesini kabul eden Ebu Abdullah, sarayı İspanya Kralı II. Fernando ve Kraliçe Isabella’ya teslim etmişti. Bu günden sonra Ebu Abdullah ailesiyle birlikte Elhamra’yı terk ederek Granada’nın Nevada doruklarında yer alan Alpujarras denen bölgeye yerleşirler. Bir süre orada yaşarlar. Ve gün gelir Ebu Abdullah ailesiyle beraber Granada’yı terk etmek için yola koyulurlar. Endülüs'ü terk etmek için yola koyulan Ebu Abdullah, Granada’nın Padul dağlarına bakan eteklerinden son kez Elhamra’ya bakar. 2 Ocak 1492 sabahı Kardinal Don Pedro de Mendoza, Elhamra sarayı'nın batısında Alcazaba denilen eski kalenin 26 metre yüksekliğindeki (Torre de la Vela) yelken kulesine gümüş haç dikerek, İspanya'da müslüman hakimiyetinin sona erdiğini ilan eder. O gün yola koyulan Ebu Abdullah tamda o gün bir kayanın üzerine çıkar ve Elhamra’ya son kez bakar. Bu durum karşısında yüreğinin ızdırabına dayanamaz başlar ağlamaya, gözyaşları ıztırabından hıçkırıklara dönüşür. Ve son kez dudakların şu sözler dökülür: Elveda Elhamra elveda Endülüs....
Ebu Abdullah'ın halini gören annesi emire Ayşe hatun ise tarihe damgasını vuracak, ibret olacak şu sözleri söyler oğluna: Ağla hain ağla. Uğrunda savaşmayıp, erler gibi koruyamadığın memleket için şimdi kadınlar gibi ağla..
Neyse yediklerimiz için 20.90 € ödeyip, sabahtan beri yürümenin hem de otuzaltı derece sıcakta kanter içinde kalmanın bitaplığı ile odamızın yolunu tutuyor ve yatağa uzanarak notlarımı yazıyor, fotoğraflarımı düzenliyorum.
- Toplam blog
- : 80
- : 6572
- Kayıt tarihi
- : 04.03.07
Hayatın anlamı; anlamlı yaşamaktır. ..