Kur'an: Neden? Kimin için?

Papa II.John Paul

Kur’an 610-632 yılları arasında Hz. Muhammed’e vahyedilmiştir. 114 Sure ve 6000‘den fazla Ayetten oluşur. Yıllar içinde Hz. Muhammed ve çevresindekiler tarafından hem ezberlenmiş, hem de farklı yazıcılar tarafından yazıya geçirilmiştir. Kur’an tamamlanınca ayetlerin sıralanışıyla ilgili son şekli verilmiş ve artık belli bir sıraya göre, baştan sona ve yalnız Peygamberin değil, ilk inananlardan diğer insanların da ezbere bildiği ve tümü yazıya geçirilmiş bir kitap haline gelmiştir. Ancak Hz. Osman zamanında (ölm.656) farklı malzemeler üzerinde yazılı surelerden, ilk yazılı kopyalar yapılmıştır.

Kur’an, kelime olarak “okumak “anlamında bir fiilden türetilmiş, “okunacak şeyleri toplayan kitap” anlamına gelmektedir.

Kur’an’da bugünkü bilgilerimizle anlayabildiğimiz ve açıklayabildiğimiz ayetlerin sayısı, geçmiş dönemde bilinenlerle açıklanabilen ayetlerin sayısından daha fazladır. Gelecekte ise bizim ancak dikkat çekilen konuyu fark ettiğimiz, ama bilgimiz olmadığı için açıklayamadığımız başka ayetler de açıklanabilecektir. Onun için Kur’an her devirde okuyanın yeni şeyler öğrendiği, içindeki bilgiler ise, her zaman gerçekliğini koruyan “eskimez kitap”dır.

Kur’an’ın içindeki yazı bölümleri sureler ve ayetler olarak adlandırılırlar:

<ı>Sureler, farklı isimleri olan, başlıklarla birbirinden ayrılmış bölümlerdir. Bunların iki tür sıralaması vardır: Surelerin vahyedilme/iniş sırasına göre sıralama veya resmi sıralama. Buna göre, iniş sırasına göre düzenlenmiş bir Kur’an baskısında ilk sure “Alak” iken, resmi sıralamaya göre düzenlenmiş bir Kur’an baskısında ilk sure “Fatiha” dır.

<ı>Ayetler, surelerin içinde numaralanmış bazen bir cümlelik de olabilen, bağımsız anlam taşıyabilen bölümleridir. Ayet, aynı zamanda mucize anlamına da gelir. Böylece, hem Allah tarafından vahyedilen her söz, hem de her yarattığı, yani isim verilebilecek her şey, her düzen (Dünya, Jüpiter, insan, sinek, yer çekimi, rüzgâr vd.) bir ayet, mucizedir.

Kur’an’a göre ayetlerin bir kısmı “muhkem“lerdir. Yani anlamı herkes için açık, tartışmasız kabul edilmesi gereken ayetlerdir.

Diğer bir kısmı ise ”müteşabih“ ayetlerdir: “Müteşabih” sözlük anlamı dışında sembolik anlamlar da taşıyan ayetleri tanımlamak için kullanılır ve Kur’an’ın yüzde doksanından fazlası bu çeşit ayetlerden oluşur. İkili anlam içeren bu ayetleri anlamak ve yorumlamak için kişilerin konuyla ilgili bilgilerinin olması gerekir. Müteşabih ayetler, konuyla ilgili hiç bir bilgisi ve fikri olmayanı anlamaya zorlamayacak ve böylece kendini yetersiz hissetmesine sebep olmayacak bir anlatım özelliğine sahiptir.

Müteşabih ayetler, kelimelerin sözlük anlamlarıyla cümleleri sınırlayarak değil, işaret ettiği konular araştırılarak anlaşılabilir. Günümüzden örnek verirsek, evrenin büyük kısmını oluşturan, ancak ne ışık saçtığı, ne de ışık yansıttığı için görülemeyen oluşum için “kara madde, kara enerji”, bir boyuttan diğer boyuta veya paralel bir evrene geçişin mümkün olduğunu anlatmak için bir tünel olarak (wormholes) kurt-solucan delikleri veya tünelleri gibi adlandırmalar vardır. Bunları okuyanın veya duyanın kelimenin sözlük anlamını alarak sütle, solucan delikleriyle, siyah maddelerle deney yapması elbette ki, bir sonuca götürmez. Ama bu adlandırmaları saçma benzetmeler olarak kabul edip işaret ettiği gerçeği yok saymak da gerçek dışıdır.

Kur’an’daki müteşabih ayetlerden örnek verirsek, “dağların gökyüzündeki bulutlar gibi dolaşması” ile anlatılan, Himalaya veya Alp dağlarının bulundukları yerden koparak havaya savrulması değil, dünya döndüğü için Dünya ile birlikte uzaydaki konumlarının değişmesidir. “Dağların demir atmış gibi” oturtulması ile anlatılan, kara parçalarının da hareketli olduğu, birleşme yerlerinde dağların oluştuğudur. “Yeryüzünün sönmüş bir kül” olan tanımını, elbette çeşitli maddeler yakılıp onların külleriyle yeryüzünün toprağını karşılaştırarak açıklamak mümkün değildir. Ama güneşe, yeryüzündeki yanardağlara, gayzerlere vb. bakılıp, araştırılarak Dünyanın da başlangıçta yanan gaz ve toz kütlesiyken daha sonra sadece yüzeyinin soğuduğu ve içinin hala yanmaya devam ettiğinin anlatıldığını anlamak mümkündür.

Kur’an formüllerin, çizelgelerin, haritaların bulunduğu bir kitap değildir. Belli bir toplum veya zamanla da sınırlanmamıştır. Yaklaşık 1400 yıl önce Arabistan’da yaşayan insanlardan başlamak üzere, bugün ve gelecekte sadece okuryazar olanlardan bilim adamlarına kadar herkese söyleyeceği bir şeyler vardır. [1]

<ı>

<ı>“Kitap’ı sana indiren O’dur: Onun ayetlerinden bir kısmı muhkemlerdir ki; onlar Kitap’ın anasıdır. Diğer ayetlerse müteşabihlerdir. Şu var ki, kalplerinde bir eğrilik ve bozukluk bulunanlar, fitne aramak, onun teviline öncelik tanımak için Kitap’ın sadece müteşabih kısmının ardına düşerler. Onun tevilini ise bir Allah bilir, bir de ilimde derinleşmiş olanlar.”(Ali imran, 94/3, 7)

<ı>“Kulları içinde Allah’tan ancak bilginler ürperir. “(Fatır, 43/35, 28)

Kur’an, kitap olarak, ilk kez okuyan bir kimse için, kurgu olarak alıştığımız kitaplardan farklıdır: Alışılmış giriş-gelişme-sonuç bölümleri olmadığı gibi, tek bir konuyu baştan sona anlatan bölümleri de yoktur. Aynı sure içinde bir olaydan diğerine geçer veya bir ayette öğüt verirken bir alttaki ayette daha önce yaşanmış, örnek bir olayı anlatmaya başlar. Aynı konular farklı örneklerle ve detaylarla tekrarlanır. Bu nedenle de ilk okuyuşta tamamını kavramak veya ilgilenilen konuları belli bölümlerde arayıp bulmak gibi bir isteğe tam cevap vermez. İlk okuyuşlarda akılda kalanlar “muhkem” olarak adlandırılan, emirler, yasaklar, önerilere uymamanın sonuçlarıyla ilgili yaptırımlar, neden-sonuç ilişkisi içinde verilmiş yaşanmış örneklerdir. Ancak tekrar tekrar okunmaya devam edildikçe akılda kalanlar, öğrenilenler, farklı surelerin farklı ayetleriyle ilişki kurdurmaya başlar. Böylece, her okuyuşta başka detayların farkına varıldığı, başka bağlantılar kurulduğu için bıktırmayan, daha fazlasını anlamak için bir kez daha okuma isteği uyandıran bir kitap haline gelir.

Kur’an, kolay ezberlenme özelliği ile anlamını bilmese bile, eklenmiş veya eksiltilmiş kelimeleri fark edebilecek insanların sayısının çok olması sayesinde aslını bugüne kadar korumuştur.

Kur’an’daki açıklamalara göre,

· Kur’an ve hükümleri varken, Kur’an hükümlerine karşıt anlamlar taşıyan veya ekleme olabilecek, hadis olduğu iddia edilen sözler ve diğer söylemler geçersizdir.

· Kur’an ne belli bir kesime, ne sadece uzmanlara veya din adamlarına, ne de belli bir millete indirilmiştir. Kur’an ehlikitabın, yani Müslümanlıktan önceki tek tanrılı dinlere inanan Hıristiyanların, Yahudilerin ve diğer inananların da kitabıdır. Kur’an ırk, cinsiyet, eğitim, dil, din ve peygamber ayrımı olmaksızın, tüm insanlara indirilmiştir. Kur’an’da herkesin kendi kapasitesince anlayabileceği ve öğrenebileceği şeyler vardır.

· Kur’an’ın daha öncekilere (Zebur, Tevrat, İncil) göre farkı, daha ayrıntılı olması, anlaşmazlığa düşülmüş konularda açıklık getirmesi ve önceki kitaplarda değiştirilmiş olan kısımları tamamlamasıdır.

(Ehlikitap, kendilerine kitap verilmiş olan diğer toplumlar, Hıristiyanlar ve Yahudilerdir.)

<ı>
“Hiç kuşkusuz, bu Kur’an, ilk sayfalarda da elbette vardır. İbrahim’in ve Musa’nın sayfalarında”(A’ la, 8/87, 18-19)

<ı>“Artık bundan sonra hangi hadise/söze iman edecekler?”(Mürselat, 33/77, 50)

<ı>“Bu Kur’an uydurulacak bir söz/hadis değildir. aksine o, önündekini tasdikleyici, her şeyi ayrıntılı kılıcıdır.”(Yusuf, 53/12, 111)

<ı>“O, kendinden öncekinin tasdiki ve Kitap’ın ayrıntılı kılınmasıdır.”(Yunus, 51/10, 37)

<ı>“Sen bu tebliğin için onlardan bir ücret istemiyorsun. O, bütün âlemler için bir hatırlatmadan başka bir şey değildir.”(Yusuf, 53/12, 104)<ı>

<ı>“Ey Ehlikitap! Resulümüz size geldi. Kitap’tan sakladıklarınızın çoğunu size ayan –beyan açıklıyor; çoğundan da geçiyor. Şu bir gerçek ki, size Allah’tan bir ışık ve apaçık bir kitap gelmiştir.”(Maide, 110/5, 15)

<ı>“Ey Ehlikitap! Resullerin arası kesildiği bir sırada resulümüz size geldi; ayan-beyan açıklamalarda bulunuyor. ‘Bize ne müjdeci geldi ne uyarıcı’ demeyesiniz. İşte, müjdeci de geldi size, uyarıcı da!”(Maide, 110/5, 19)

Kur’an’daki anlatımlar insanların anlayabilmeleri için basitleştirilmiştir. Allah’ın insanlardan isteği de zaten öğrenebilecekleri ve uygulayabilecekleri ile sınırlıdır. Kur’an’ın zor olduğu onun için herkesin anlamayacağı, dolayısıyla okumasına gerek olmadığı tezine karşı, herkesin zaten anlayabildiği kadarından sorumlu olduğu açıkça belirtilmiştir. Kur’an, Kur’an’ın nasıl okunması gerektiğini, bir başka deyişle öğrenmenin yöntemi üzerinde de bilgi verir: Kendini anlamaya zorlayarak değil, kolay gelenden başlanarak, tekrar tekrar okunup üzerinde düşünülerek, başlangıçta anlaşılması kolay olmayan konuları zaman içinde bilgi arttıkça kavramak. Ayrıca Kur’an okumak için günün başlangıcı olan sabahın erken saatleri ve gece saatleri önerilmiştir. Günün karmaşası, geçinmek için çalışma saatleri, sakinlik içinde okuma ve düşünme için uygun değildir.

<ı>“Yemin olsun ki, biz, Kur’an’ı öğüt ve ibret için kolaylaştırdık. Fakat düşünen mi var!?”(Kamer, 37/54, 17)

<ı>„Sizin onu kuşatamayacağınızı bildi de size tövbe nasip etti. O halde Kur’an’dan kolay geleni okuyun.“ (Müzzemmil 3/73, 20)

· Kur’an insanlara, sadece Arap alfabesini öğrenerek anlamını bilmeden tekrarlamaları için değil, üzerinde düşünüp öğrensinler, öğüt alsınlar diye indirilmiştir. Bir insanın bilmediği bir dilde kitap okuyarak anlamı üzerinde düşünmesi mümkün değildir. Ayrıca anlamını bilmeden okuma ve anlatılan hikâyelere kanma sonucu olarak insanların Allah’ın adı kullanılarak aldatılması tehlikesine dikkat çekilmiştir. Olayın özü cümle tekrarı değil içeriğin kavranmasıdır. Bütün dillerde 2X2=4’dür. Önemli olan da bu gerçeğin bilinmesidir. Hangi dilde söylendiği değil! Yüzyıllardır Arapça metni ezbere bilen ama ne anlama geldiğini bilmeyen nesiller yetiştirmiştir. İçeriği bilmeyenler öğrenmek için kendini bilen başka insanlara muhtaç hissetmekte, böylece kendilerini şeyh, efendi vs. ilan eden, içlerinde kendi ağzından konuşanın Allah olduğunu iddia eden şarlatanların, ırz düşmanlarının olduğu kişilerin ağına düşmektedirler. ( Kur’an öğretiyoruz diye Arap alfabesini öğretmek insanların birbirini kandırmasıdır. Allah’ın istediği Kur’an eğitimi bu değildir. Farzların ve sünnetlerin ezberletildiği, yaşamdan, çevreden, insandan, Dünya’dan kopuk, İNSANLARIN UFKUNU GENİŞLETEN, ÖZGÜRLEŞTİREN DEĞİL, BELLİ BİR CEMAATİN, ANLAYIŞIN KALIPLARI İÇİNE SOKAN, sadece bir imajın ve geleneğin üyesi yapan, sorgulamayan insan tipi yaratan eğitim de gerçek Kur’an eğitimi değildir. )

<ı>“Onlara seslenirler:’Biz sizinle beraber değil miydik?’ Derler ki:’Evet bizimleydiniz. Ancak siz kendinizi yaktınız, bekleyip durdunuz, şüphe ettiniz, hayal ve kuruntular/hurafeler/anlamını bilmeden okuyuşlar sizi aldattı; nihayet Allah’ın emri geldi. O yaman aldatıcı, sizi Allah ile aldattı.”(Hadid, 112/57, 14)

<ı>“Ve Kur’an’ı ağır ağır düşüne düşüne oku!”(Müzzemmil, 3/73, 4)

<ı>“Hiç kimseye yaratılış kapasitesinin üstünde yükümlülük getirmiyoruz“ (En’am 55/6, 152)

<ı>“Yemin olsun, biz bu Kur’an’da insanlara her türden benzetmeyi yaptık ki düşünüp öğüt alabilsinler.”(Zümer, 59/39, 27)

Müslümanların yaptıkları yanlışlar konusunda hiç bir mazeretleri yoktur. Çünkü kendilerine her şeyi ayrıntılarıyla açıklayan bir kitap verilmiştir.

<ı>“Kitap bizden önceki iki topluluğa indirildi. Biz onu okuyup araştırmaktan gerçekten habersizdik.’ demeyesiniz. Şunu da söylemeyesiniz:’Eğer bize bir Kitap indirilmiş olsaydı, onlardan daha doğru yürüyüşlü olurduk.’ Artık size de Rabbinizden bir beyyine, bir kılavuz ve rahmet gelmiş bulunuyor.”(En’am, 55/6, 156-157)

Ağır ağır ve düşünerek Kur’an okumak, tümünü kavramak, Kur’an’ın içinden, bütünden koparılarak seçilmiş cümlelerin kullanılarak, dindarlık adına veya din karşıtlığı için, Allah’ın adı kullanılarak insanların kandırılmasını önler. Hem yeryüzünde ve gökyüzünde olan biteni, yarattıklarının ve yaratılmış düzenin özelliklerini öğrenen, hem Allah ve Kur’an ile bağını koparmayan insan, Allah’ın, insan aklının sınırlarını zorlayan gücünün ve sanatının örneklerini öğrenir ve kendi gözleriyle görür. O’nun yüceliğini içinde hissederek O’na yakınlaşır. Tek büyük güce yakın olabilmenin, dost olmanın değerini anlar. Bu yolda çaba harcar. Dünyanın ve yeryüzündekilerin, bilinçli bir varlık olarak insan olarak yaratılmış olmanın nasıl bir ayrıcalık ve hediye olduğunu fark eder. Sadece Allah’ın gücünden ürperen değil, kendisi için yaratmış olduklarından dolayı O’nunla bağını güçlendiren, şükreden, mutluluk duyan bir insan haline gelir.

Sonuçta, insanların sadece, işe ve eğlenceye değil, düşünmeye, duaya, düşünerek Kur’an okumaya, öğrenmeye, yaşlılara, yakınlara, hastalara, sakatlara, öksüzlere, yoksullara ziyaret ve yardım için vakit ayırmaları hem kendi yararlarına, hem de toplum yararınadır.

<ı>“Biz o Kur’an’ı senin dilinle/senin diline kolaylaştırdık ki, düşünüp öğüt alabilsinler.”(Dühan, 64/44, 58)

<ı>“O, âlemlere bir öğütten başka şey değildir. İçinizden dosdoğru yürümek isteyenler için.” (Tekvir, 7/81, 27-28)

· Eklemek gerekir ki, Kur’an tercümesi ciddi bir iştir. Günlük konuşma diliyle çevirisi yapılmış, çevirenin kendi anlayışına göre anlam kaydırması yapılmamış bir çeviri bulmak zordur. Buna İngilizce veya Almanca gibi başka dillerde yapılan çeviriler de dahildir. Çoğunda adeta geçen yüzyılların dili kullanılmış, çeviren maharetini göstermek istemiş veya sanki anlaşılmasın diye çaba gösterilmiş gibidir. Bu konuda en doğrusu birkaç meali bir arada bulundurup karşılaştırmaktır.

· Kur’an mealleri içinde, Prof.Dr.Yaşar Nuri Öztürk’ün çalışması olan “Türkçe Kur’an Meali” benzerlerinden üstündür: Yaşayan, bizim bildiğimiz Türkçe kullanılmıştır. Bir kelimenin birden fazla anlamı varsa, içlerinden bir tanesi seçilmemiş veya parantez içinde yorum katılmamıştır! Bir kelimenin birden fazla anlamı varsa, bu farklı anlamlar yan yana verilmiştir. Yorum okuyana bırakılmıştır. Ancak bu sayede pek çok ayeti daha iyi anlamak mümkün olmaktadır. (Örneğin, bir İngilizce mealde “gök” kelimesi yerine sadece “cennet” kullanılmıştır. Açıktır ki, böyle bir çeviriyi okuyanın anlayabileceği, ayetlerde geçen ve genişlediğini bildiğimiz, evren veya gök değil, cennet olur. Bu da bizim için evrenin yaratılışıyla ilgili herhangi bir dayanak oluşturmaz.) Prof.Dr.Yaşar Nuri Öztürk’ün yaptığı mealin elimizde olması o açıdan bizim için büyük bir şanstır. Hatta, Müslüman Türk insanına bir hediyedir.

[1] Pek çok kişinin, müteşabih ayetlerin açıklaması zannettikleri, Kur’an’ı duvara asmak, elle yemek yemek , hangi elin ne amaçla kullanılacağı, kadınların saçlarını topuz yapıp yapmamaları vb. konulardaki yorumların Kur’an’la bir ilgisi yoktur. Bunlar sadece kişisel görüşlerdir.

kategoriden rastgele blog getir

Toplam blog: : 174; : 4451
Kayıt tarihi: : 19.06.09

1958 doğumluyum. Arkeologum. Evliyim. Çocuğum yok. Çalışmıyorum. Yıllarca çalıştıktan sonra, zam..

bengican

15 Temmuz '09

Kur'an: Neden? Kimin için?

Yazdığım Kategoriler