- Kategori
- Gündelik Yaşam
Tosun Yazar, Cafer Siler
Halka İnme Çalışmaları no:3
Çıkan bölümün özeti: Tosun ile Cafer çocukluk arkadaşıdırlar. Aynı mahallede doğup büyüyen ve çocuklukları beraber geçen ikili yediği içtiği ayrı gitmeyen cinsten bir arkadaşlık yaşamıştır. Tabi bundan önceki bölümlerde bunlara değinilmemiştir. Yani bu özet önceki yazıların özeti değil; Tosun ile Cafer’in özetidir.
Efendim halk deyince akla gelen ilk şeylerden birisi elbette “sokak”tır. Bakın cadde dediğiniz vakit aynı rezonansı alamazsınız. Tıpkı “kahve” ile “cafe” arasındaki fark gibi…
Buna devam edelim. Yani çağrışımlar arasındaki farka parmak basalım ardından da nesnellikten uzaklaşmadan öznelliğe ve tinselliğe vurgu yapalım.( Salladım, öyle birşey yapamam :))
Sokak denildiği vakit akla gelen kavram sıradan halkın vaktinin bir bölümünün geçtiği yerler anlaşılır. Çocukları sokaklarda oynayan; mahalledeki diğer kadınlarla toplaşarak lak lak eden kadınlar kocalarını da sokakta karşılar. Sokağın namusu ve birleşik olarak mahallenin namusu gençlerinden sorulur.
Ülke genelinde bir tepki oluştuğu vakit “sokağın sesi” diyerek hakla kulak verilir. Oysa ki “caddenin sesi”ne kulak kabartılmaz. Caddenin namusu da yoktur. Zaten caddede çocuklar oyun oynamaya kalksa hepsi arabaların altında kalır, ezilir. Kadınlar da cadde kenarında örgülerini örerken çekirdek çitleyip dedikodu yapamaz…
Halk denilince akla gelen bir diğer şey de “kahvehane” ya da “kıraathane”; daha da halk ağzıyla söylersek “kahve”dir. Kahveler işli de olsa işsiz de olsa bir çok kişinin sabit uğrak yerlerinden birisidir. Genci de, yaşlısı da; çalışanı da emeklisi de orada mesai harcar. Kahve adabı bile vardır. Orada bazısının masası ve hatta sandalyesi sabittir. Kimse gelip oturmaz. Köşeler sahiplidir. Soba etrafı da…
Mesela kafeterya dediğiniz vakit aynı şeyleri çağrıştıramazsınız zihinlerde. Keza “kafe” ya da “cafe” de öyle. Tabi kahve kültürü ile cafe kültürü arasında da doğal olarak kültür ve sosyolojik farklılıkların olmasını kimse yadsımaz.
Tabi zaman durağan bir kavram değil. Zamanın hareketinden daha da hızlı hareket edebilen bir canlı türü var ki elinden gelse zamanı bile değiştirecek. Evet, insan… İnsan zamandan daha hızlı hareket etmeye başladı artık. Bunu kaba fizik kuvvetiyle yapamayacağı aşikar elbet. Geliştirdiği teknoloji ile artık zamanla yarışan bir varlık haline geldi.
Bunun iyi tarafları olduğu gibi olumsuz yönleri de var. İyi yandan bakacak olursak zamanla yarışabilen insanoğlu hayat standartlarını da yükseltmiş, madden daha dolu hale gelmiş. Ancak manen boşalmakta ve neredeyse boş çuval haline gelmek üzere. Bu da işin kötü tarafı…
İşte zamanla halk kavramı üzerinde de değişiklikler olması, sokak kanunlarının değişikliğe uğraması, mahalle adabının erozyona uğraması, kent ve kasaba yaşamının iç içe geçerek kozmopolit ama aynı zamanda keşmekeş bir yaşantının normalize olması, hızlı geçen hayat şeridinde ayrıntıların da hızlı geçilmesi nedeniyle minyatürden değil makro örneklemden zevk alınır hale gelinmesi elbette kaçınılmaz olacaktı. Bu hızlanan zaman nehrinin çağlama sesleriydi…
Kahve kültürünün yerini at yarışı ve iddaa kültürüne bırakması, cafe kültürünün de yerini daha çok bar kültürüne devretmesi nedeniyle sosyal aktivasyon alanlarının natüründe değişiklikler meydana gelmesi de zaman nehrinin çukurlar üzerinde oluşturduğu minik girdaplardır sadece…
Tabi burada zamanın hızlanmasından söz ederken yanlış anlamaya da mahal vermemek lazım. Zaman durduk yerde hızlanmıyor. Kendiliğinden yaptığı bir şey değil bu. Bu bizim, yani insanlığın zamanla yarışmaya kalkmasının eseri. Biz yarışmaya başladıkça o da hızlanmaya başladı. Bu kadar basit. Yarış parkurları dönemsel farklılıklar gösterse de hep bir öncekini antika yapacak cinstendi.
İşte bu yarış içerisinde halk dediğimiz vakit “bundan 100 yıl önce tekabül ettiği anlam ne ise, şimdi de odur” diyemiyoruz. Halkın kendi de değişti, içeriği de, anlamı da… Tıpkı değişen diğer şeyler gibi.
Bu kadar değişken içerisinde sabit kalan bir şey var mıydı acaba? Öyle ya, elde bir sabitimiz yoksa değişenleri nasıl anlayacağız ve tanımlayacağız. Fizikte, matematikte öyle midir? Bir sabite göre mi hareketler anlamlandırılır ve adlandırılır. O konuda uzman değilim. Mantığıma göre her şeyin değiştiğini söylerken bir dayanağımızın olması makul geliyor. O nedir öyleyse?
Bunu bir çırpıda söyleyivermek keşke kolay olsaydı.
Yazı başlığımıza gelirsek, başlık “Ali yazar, Veli bozar” da olabilirdi. Bozma fiilinin yerine “silme” fiilini tercih etmek daha mantıklı geldi. Bozmak yerine yeni bir şey yapmayı da imkansız hale getirebilir. Alt yapı da bozulabilir. Silme ise alttakini koruyarak üstteki kiri-pası alıvermek değil midir? Yanlış yazında kağıdı buruşturup atmak yerine silmek daha mantıklı değil mi? Sahi yazarlar arasında da böyle bir fark var galiba…
Gelecek Program: Tosun kim ulan?
Sevgi, hürmet ve muhabbetle..
Murat HACIOĞLU
- Toplam blog
- : 656
- : 1708
- Kayıt tarihi
- : 08.12.08
Allah kimisine “Yürü ya kulum” demiş. Ben onu “Yürü, yaz kulum” anladım. Yürü anca gidersin manas..